Âm nhạc trong tác phẩm hội họa thời Phục Hưng

Tác phẩm của Filippino Lippi.

Một bức hoạ nổi tiếng thời Phục Hưng đã hé lộ bí ẩn kỳ diệu về một trong những hình thức nghệ thuật đầu tiên có sự kết hợp giữa âm nhạc và hội hoạ. Tác phẩm có tên Madonna and Child with Singing Angels của danh hoạ Filippino Lippi, người Italy, thuộc thế kỷ 15.

Tác phẩm được trưng bày tại cuộc triển lãm Botticelli and Filippino: grace and passion in 15th century Florentine painting ở Florence, Italy, nhằm tôn vinh hai danh hoạ Botticelli và Filippino.

Các học giả từ lâu vẫn tin rằng những nốt nhạc trên dải giấy nằm trên tay của các thiên thần được vẽ một cách ngẫu nhiên, chứ không mang tính nhạc nào. Tuy vậy, giáo sư âm nhạc Timothy McGee tại Đại học Toronto, Canada, đã phát hiện rằng những nốt nhạc đó có chứa nhạc.

"Những nốt nhạc đầu tiên chính là khúc mở đầu trong bài hát nổi tiếng thời Phục Hưng Fortuna Desperata. Tuy vậy, những nốt tiếp theo thì lại không theo giai điệu đó", McGee nói.

Có thể nhà soạn nhạc đã có dụng ý để người nghe nhận thấy rằng ông đã mượn đoạn mở đầu trong bản nhạc Fortuna Desperata. "Nó có thể giống như kiểu một nhà thơ mở đầu tác phẩm của mình bằng lời trích của một bài thơ nổi tiếng khác", McGee nhận định.

Được viết để tưởng niệm cái chết của Simonetta Cattaneo, người tình của Giuliano dei Medici và cũng là anh trai của Lorenzo the Magnificent, Fortuna Desperata trở thành bài ca nổi tiếng nhất vào thế kỷ 15 ở Italy và là một trong những bản mẫu được sử dụng nhiều nhất vào thời kỳ Phục Hưng.

"Thật không may là chúng ta chỉ có một nửa đầu của bản nhạc. Đoạn còn lại bị cuốn trong dải giấy dưới chân các thiên thần. Tôi đã lục khắp mọi bản thảo thuộc giai đoạn đó nhưng đều không thấy. Vì vậy đây là bản copy duy nhất", McGee nói.

Bản nhạc đó đã được trình diễn tại cuộc triển lãm nghệ thuật ở Florentine. Ở đó, khách tham quan có thể vừa ngắm tranh, vừa nghe nhạc.

"Không nghi ngờ gì khi đây là lần đầu tiên bản nhạc được cất lên trong 500 năm. Đó là một cảm giác thú vị, đưa chúng ta quay ngược lại thời gian, khi mà thứ âm nhạc thiên thần đó cũng đã được trình diễn ngay trước bức hoạ", lịch sử gia Jonathan Nelson phát biểu.

Filippino Lippi (1457-1504) sinh tại Prato, gần Florence, có cuộc sống bị bủa vây bởi các vụ scandal. Ông là con trai của một ni cô 23 tuổi, Lucrezia Buti, với Filippo Lippi, một thầy dòng Carmelite ngoài 50 tuổi và cũng là một hoạ sĩ lừng danh.

Năm 12 tuổi, Filippino trở thành học sinh của Sandro Botticelli. Còn Botticelli thì chính là học sinh của cha Filippino. Triển lãm tại Florentine lần đầu tiên đã tái hiện lại cuộc sống và sự nghiệp của hai danh hoạ này, đều nổi tiếng vì tài năng thi ca và hội hoạ.

Theo Nelson, những gì tìm thấy chứng tỏ Filippino cũng tài năng như Botticelli. "Ông ta cũng là một nhạc sĩ tài ba. Có thể chính Filippino đã soạn ra bản nhạc trong bức tranh đó".

Minh Thi (theo Discovery)