Bò giúp đàn ông giành lại quyền lực từ phụ nữ

Phụ nữ làm chủ tại những xã hội mẫu hệ ở Trung Phi.

Sự xuất hiện của gia súc trên khắp châu Phi đã biến đổi các xã hội từ mẫu hệ sang phụ hệ. Xu hướng tương tự cũng đã xảy ra tại Ấn Độ, châu Âu và nhiều xã hội phương tây khác, với những dấu ấn còn để lại đến ngày nay.

Các nhà nghiên cứu đã lập biểu đồ về ngôn ngữ, cơ cấu xã hội và xu hướng văn hoá của 68 nền văn hoá nói tiếng Bantu của châu Phi. Họ nhận thấy khi đàn ông bắt đầu chăn nuôi bò, các xã hội mẫu hệ ở châu Phi dần chuyển sang chế độ phụ hệ.

Chế độ mẫu hệ có nghĩa là mọi tài sản thừa kế, ngôi vị đều được truyền lại cho nữ giới trong xã hội. Chế độ mẫu hệ hiện chiếm 17% các nền văn hoá trên thế giới, hầu hết tại những khu vực sống bằng nghề nông đơn giản mà không có cày cấy hay chăn nuôi gia súc lớn, như Trung Phi, các đảo Thái Bình Dương và một số bộ tộc da đỏ châu Mỹ.

Phụ nữ thuộc chế độ này được quyền tự do tình dục. Điều này dẫn tới việc khó xác định được đúng cha đứa bé, vì vậy đàn ông thường đảm bảo dòng dõi bằng cách để lại tài sản cho con cái của em gái hoặc chị gái mình.

Khi những con bò xuất hiện, xã hội mẫu hệ biến mất. Bởi bò dễ bị mất trộm nên cần đến sự bảo vệ của đàn ông. Những đàn gia súc lớn như lạc đà cũng dẫn đến sự chuyển giao quyền lực từ phụ nữ sang đàn ông. Holden cho biết những nguồn tài sản quý giá này mang đến quyền lực cho đàn ông và là nguồn lực để họ nuôi vợ.

Sở hữu đất đai cũng ảnh hưởng tới cách tổ chức của một xã hội. Những khu vực mà đất đai phong phú như ở Trung Phi thì xã hội thường theo xu hướng mẫu hệ. Còn ở những vùng đất đai khan hiếm và cần bảo vệ như ở châu Âu và Ấn Độ thì xã hội phụ hệ lại dễ phát triển.

Các nhà nghiên cứu tin rằng đây là lời giải thích chung cho sự chuyển đổi từ chế độ mẫu hệ sang phụ hệ ở trên toàn thế giới.

Minh Thi (theo Discovery)