Tạp chí khoa học mới thách thức giới xuất bản

Áp phích quảng cáo cho tờ Public Library of Science Biology.

Một tạp chí khoa học vừa xuất hiện trên Internet hôm nay - tờ Public Library of Science Biology - đã khuấy đảo cách thức xuất bản truyền thống. Nó cho phép mọi người truy cập các công trình nghiên cứu miễn phí, trái ngược với cách làm của những tạp chí hàng đầu như Science, Nature hay Cell hiện nay.

Tạp chí (viết tắt là PLoS Biology) có địa chỉ trên mạng là http://www.plosbiology.org, được sự bảo trợ của các nhà khoa học hàng đầu như tiến sĩ Harold Varmus, cựu giám đốc của Viện Y học quốc gia Mỹ.

Thông thường, để được xuất hiện trên Science, Nature và Cell, các công trình khoa học phải đi qua một khâu "xét duyệt" dài lê thê, với việc các chuyên gia sẽ nêu câu hỏi xoay quanh nghiên cứu và đề nghị người viết báo cáo phải sửa đổi thế này hay thế khác. Các nhà khoa học phàn nàn rằng quá trình này mất quá nhiều thời gian và hầu hết các tạp chí còn yêu cầu họ giữ im lặng về nghiên cứu trong khi chờ in ấn.

PLoS Biology mở ra một cách thức hoàn toàn mới. Bằng cách này, các nhà sáng lập tạp chí muốn đẩy nhanh tốc độ công bố các nghiên cứu khoa học, và cũng giúp cho các công trình này dễ dàng đến với công chúng hơn, ngay cả những sinh viên nghèo nhất.

Mục tiêu của PLoS Biology là cạnh tranh với Science, Nature, Cell. Khác với những tạp chí này, PLoS không yêu cầu bạn đọc trên mạng phải trả tiền, mà ngược lại, các nhà nghiên cứu phải trả 1.500 đôla cho những chi phí thẩm định, biên tập và xuất bản.

"Các nhà khoa học muốn công trình của họ được người khác biết đến và sử dụng", Varmus, chủ tịch ban giám đốc của PLoS, phát biểu. "Những công trình khoa học nổi tiếng trên số đầu tiên của PLoS Biology cho thấy nhiều nhà hoa học tin tưởng vào cách tiếp cận mở này và sẵn sàng thể hiện niềm tin của họ bằng cách gửi công trình tốt nhất tới một tạp chí phi truyền thống và mới tinh".

Trong số họ có tiến sĩ Miguel Nicolelis, người đã công bố một báo cáo về việc sử dụng các miếng cấy ghép trên não, cho phép khỉ chơi video chỉ bằng ý nghĩ của chúng. "Chúng ta cần có cách tiếp cận rộng mở hơn đối với các thông tin khoa học. Công chúng cần phải được biết đến chúng một cách nhanh chóng, dễ dàng và ít tốn kém hơn. Những kết quả quan trọng phải đến với cộng đồng và xã hội với tốc độ nhanh hơn", Nicolelis cho biết. "Tôi cho rằng PloS là một bước tiến lớn trong hướng đi đó".

"Bằng việc xóa bỏ các hạn chế trong việc chia sẻ kiến thức - đảm bảo rằng mọi người, ở mọi nơi đều có thể tiếp cận với những nghiên cứu mới nhất - PLoS Biology sẽ thúc đẩy nhịp bước của các khám phá khoa học", tiến sĩ Patrick O. Brown của Đại học Stanford ở California, một đồng tác giả của tạp chí mới, tuyên bố.

PLoS - một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại San Francisco - không phải là những người đầu tiên muốn thử nghiệm việc xuất bản mở rộng. Cho tới nay, các nhà vật lý cũng công bố hầu hết các công trình trên mạng trước khi chúng được đi in. Và từ năm 2000, công ty BioMed Central tại London cũng đã công bố hơn 100 tạp chí y sinh học mà người đọc có thể truy cập miễn phí. Nhưng PLoS Biology là tạp chí đầu tiên được tung ra dài hơi. PLoS sẽ công bố một tạp chí thứ hai, PLoS Medicine, vào năm tới.

B.H. (theo Nature, Reuters)