Tạo ra phôi người hai giới tính

Thêm một nghiên cứu "nổi loạn" vừa được công bố tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Phôi học và Sinh sản người châu Âu, đang diễn ra ở Madrid (Tây Ban Nha). Các nhà khoa học Mỹ đã tạo ra cái gọi là chimera - những phôi người chứa cả tế bào nam và tế bào nữ.

Gleicher và cộng sự, tại Trung tâm Sinh sản người ở New York, đã lấy các tế bào từ phôi bé trai 3 ngày tuổi, và đưa chúng vào những phôi bé gái, tạo ra một chimera (sinh vật nửa nọ nửa kia). 16 phôi bé trai và 21 phôi bé gái đã được sử dụng trong những thí nghiệm như vậy.

Quá trình tạo phôi hai giới tính: 1- Ba tế bào bé trai được lấy ra, và tiêm vào phôi bé gái ba ngày tuổi. 2- Các tế bào được cấy ghép sẽ lan ra khắp phôi lai này. 3- Về lý thuyết, phôi lai sẽ phát triển thành bào thai có đặc điểm của cả hai giới.

21 chimera sau đó được nuôi cấy để phát triển đến giai đoạn túi phôi (giai đoạn 5-6 ngày tuổi). Kết quả, 12 trong số đó đã lớn đến giai đoạn túi phôi hoàn chỉnh; 4 phôi khác ngừng phát triển sau khi được cấy thêm tế bào và 5 phôi còn lại trở thành “túi phôi dị dạng”.

Trong công bố tại hội thảo, Gleicher nhấn mạnh mục đích của thí nghiệm này là thử nghiệm một hình thức cải biến gene mới, thay cho liệu pháp gene đang bị coi là kém an toàn hiện nay.

Liệu pháp gene hiện tại được dùng với mục đích sửa chữa những gene khuyết tật trong cơ thể. Theo đó, người ta sẽ đưa ADN khoẻ mạnh vào tế bào bệnh nhân, thông qua vật mang trung gian, mà thường là virus. Tuy nhiên, kỹ thuật này chưa được chấp nhận rộng rãi, vì các nhà khoa học lo ngại rằng virus có thể gây hại cho cơ thể. Từ thực trạng đó, Gleicher phỏng đoán rằng có thể sửa chữa các phôi khuyết tật bằng cách cấy vào đó tế bào của những phôi sớm khác (có chứa gene lành) - mà cụ thể là các tế bào lấy từ phôi bé trai.

Gleicher cho biết, tế bào nam giới được sử dụng vì người ta có thể dễ dàng theo dõi nhiễm sắc thể Y của nó trong quá trình phôi phát triển. Ông cũng tin tưởng rằng, phương pháp này thậm chí có thể sẽ giúp chấm dứt việc phải phá thai mang gene lỗi như hiện nay.

Tuy nhiên, Alan Trounson, chuyên gia sinh sản tại Melbourne, Australia, lại phê phán kịch liệt nghiên cứu này. “Đối với tôi, đó hoàn toàn là một bước đi sai lầm”, ông nói. Trounson cũng nhận định công trình đang làm huỷ hoại bức tranh chung về khoa học sinh sản.

Lynn Fraser, Chủ tịch uỷ ban khoa học quốc tế của Hiệp hội Phôi học và Sinh sản người châu Âu, đồng ý với quan điểm này. Theo bà, trong các cá thể chimera, những “gene xấu” sẽ vẫn còn ở đó, và không thể có chuyện các tế bào chứa các mẫu gene khác nhau lại phân bố đồng nhất trong cơ thể như vậy.

Công trình của Gleicher là nghiên cứu thứ hai gây nên sóng gió tại hội thảo. Trước đó, một báo cáo đã đề cập tới việc có thể lấy những thai bị sẩy (hoặc bị phá) để làm nguồn cấp trứng cho việc thụ tinh trong ống nghiệm.

B.H. (theo NewScientist)