Nhiễm sắc thể nam tính lớn hơn nhiều so với suy đoán

Nhiễm sắc thể X bên trái và nhiễm sắc thể Y còi cọc ở bên phải.

Các nhà khoa học Mỹ vừa công bố, nhiễm sắc thể Y có khoảng 78 gene. Các phát hiện này đã thách thức quan điểm truyền thống lâu nay cho rằng, vật liệu di truyền giới tính đàn ông là phần còn sót lại sau quá trình suy thoái, và có thể tuyệt chủng không lâu nữa.

Nhiễm sắc thể Y - nhiễm sắc thể nhỏ nhất ở người - từ lâu đã bị coi như một bó vật liệu di truyền vết, hay phần vật liệu còn dư lại sau một quá trình suy thoái, với con số ít ỏi khoảng 40 gene. Các nhà khoa học lý giải rằng nguyên nhân của việc thu nhỏ này là do nhiễm sắc thể Y không có khả năng cặp đôi và trao đổi gene với bất kỳ nhiễm sắc thể nào khác (hiện tượng cặp đôi này trong sinh học gọi là sự trao đổi chéo, nhằm sửa chữa các đột biến và bảo toàn gene). Cũng do nhiễm sắc thể Y không thể tự sửa chữa mình, bộ gene của nó sẽ dần dần co ngót theo thời gian. Thậm chí, một số người còn cho rằng cuối cùng nó sẽ tiêu biến trong vòng 5 triệu năm tới.

Tuy nhiên, David Page và nhóm của ông tại Viện nghiên cứu Y Sinh Whitehead ở Cambridge, Massachusetts (Mỹ) nay đã tìm thấy bằng chứng cho thấy nhiễm sắc thể Y lớn hơn nhiều so với suy đoán trước đây, với khoảng 78 gene.

Các nhà nghiên cứu cũng khám phá ra rằng một số gene nhất định trên nhiễm sắc thể Y (đặc biệt là những gene cần thiết cho khả năng sinh sản của đàn ông) đối xứng nhau như thể ảnh và vật qua gương, và có sự lặp đi lặp lại. Sự sắp xếp độc đáo này cho phép các gene cặp đôi, sửa chữa lẫn nhau trong quá trình cải biến, không khác gì quá trình trao đổi chéo trên các nhiễm sắc thể thường. Nói cách khác, nhiễm sắc thể Y hoàn toàn có cơ chế tự sửa chữa.

Thực tế, Page phỏng đoán rằng nhờ quá trình cải biến này, chỉ sau một thế hệ, một nhiễm sắc thể Y được truyền từ cha sang con sẽ có khoảng 600 cặp bazơ nitơ được viết lại, và sửa chữa, tạo nền tảng cho việc duy trì và phát triển nhiễm sắc thể.

B.H. (theo NewScientist)