Thị lực của thú có túi còn tốt hơn cả mắt người

Honey possum thè lưỡi liếm mật hoa.

Trái với quan điểm thông thường cho rằng thú có túi không phân biệt được màu sắc, một nhà khoa học Australia vừa phát hiện nhóm động vật có vú bậc thấp này có thể nhìn được trong phần lớn dải phổ ánh sáng, cho phép chúng duy trì hoạt động cả ngày lẫn đêm.

Động vật có vú bao gồm 3 nhánh: thú đơn huyệt đẻ trứng (hiện chỉ còn hai đại diện duy nhất là thú mỏ vịt và thú ăn kiến), thú có túi (nuôi con nhỏ trong những chiếc túi, ví như kanguru và gấu túi) và thú có nhau (bao gồm tất cả các động vật có vú khác, như chó, ngựa, người…. với đặc trưng là hình thành nhau để nuôi dưỡng thai trong dạ con của mẹ).  

Dunnart có thể nhìn thấy nhiều hơn đa số các loài vật khác.

Nghiên cứu trên hai loại thú có túi - honey possum và dunnart - tiến sĩ Catherine Arrese, thuộc đại học Tây Australia ở Perth, đã phát hiện thấy chúng có thể nhìn được trong dải màu từ đỏ tới tia cực tím (cực tím là phần phổ nằm ngoài khả năng quan sát của người và hầu hết các động vật khác). Điều này cho phép chúng duy trì hoạt động kiếm ăn suốt cả ngày.

Trước tiên, Arrese quan sát hành vi của hai nhóm động vật. Bà phỏng đoán rằng thị lực rất quan trọng với honey possum khi chúng leo lên các bụi cây banksia để liếm mật. Hoa banksia có nhiều màu khác nhau, từ xanh lục tới vàng cam, song possum luôn hướng về bông hoa có màu cam rực rỡ nhất, mà không bị phân tán bởi mùi hương của các bông hoa xung quanh.

Trong một thí nghiệm khác, sử dụng kỹ thuật đo phổ siêu nhỏ soi vào võng mạc, Arrese phát hiện thấy thú có túi có rất nhiều tế bào hình nón (là những tế bào rất nhỏ ở võng mạc, tương tác với các bước sóng ánh sáng khác nhau và quyết định đến thị lực của mắt), thuộc ít nhất 3 loại khác nhau, cho phép chúng nhìn được trong dải phổ rất rộng. 

Arrese tin rằng thú có túi đã giữ nguyên được thị lực nguyên thuỷ qua quá trình tiến hoá. Và trước nay người ta vẫn lầm tưởng rằng loài thú này không phân biệt được màu sắc là do hầu hết mọi người đều nghĩ rằng chúng sống về đêm. “Hoàn toàn không phải là động vật sống về đêm điển hình…, mà honey possum thực tế là sinh vật hoạt động vào lúc bình minh và chạng vạng tối", Arrese nói.

Cũng theo các nhà khoa học, chim và bò sát có 4 loại tế bào hình nón (gồm cực tím, xanh dương, xanh lục và đỏ), trong khi hầu hết các loài thú có nhau chỉ có 2 (bị mất loại xanh dương và xanh lục) nên khả năng nhìn bị hạn chế lớn. Người và linh trưởng cũng chỉ có 2 loại tế bào hình nón, nhưng một trong hai loại này - SWS1 - lại có khả năng cảm nhận phổ rất rộng, cho phép linh trưởng có thể nhìn được trong khoảng màu lớn.

Lý giải cho điều đó, một số chuyên gia tin rằng thú có nhau đã bị “mất” hai loại tế bào hình nón ở một thời điểm nào đó trong quá trình tiến hoá, khi chúng thích nghi với lối sống về đêm. Tuy nhiên, cũng trong quá trình này, ở linh trưởng tái xuất hiện một loại tế bào hình nón mới, cho phép chúng phát hiện ra màu hơi đỏ của những quả cây chín. Vì thế, thị lực của linh trưởng (trong đó có người) cao hơn hẳn các loại thú khác.

B.H. (theo ABConline)