Phát hiện hành tinh xa nhất ngoài hệ mặt trời

Do nằm quá gần sao mẹ, hành tinh mới tìm thấy nóng đến nỗi, nó bị bao bọc trong các đám mây ion.

Với một kỹ thuật tìm kiếm hoàn toàn mới, các nhà thiên văn vừa khám phá ra một hành tinh nằm ngoài hệ mặt trời, xa nhất trong số các thiên thể loại này tìm được trước nay, và là một xứ sở nóng bức đến kỳ dị, với mây và mưa cấu tạo hoàn toàn từ ion.

Hành tinh này bay quanh một ngôi sao cách chúng ta 5.000 năm ánh sáng, về phía tâm của Milky Way, và xa gấp 20 lần so với các kỷ lục ghi nhận được trước đây. Nó có tên gọi là OGLE-TR-56b, lớn xấp xỉ sao Mộc và nằm cách sao mẹ một khoảng nhỏ hơn 14 lần so với quãng đường Mặt trời - sao Thủy (hành tinh trong cùng của hệ mặt trời).

“Đó là một quỹ đạo rất kỳ lạ”, ông Dimitar Sasselov, Trung tâm vật lý thiên thể Harvard-Smithsonian (Mỹ), trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết. OGLE-TR-56b kết thúc một vòng bay quanh sao mẹ chỉ hết 29 giờ (trong khi trái đất làm việc đó mất 365 ngày).

Cho tới nay, hơn 100 hành tinh đã được tìm thấy quanh các ngôi sao khác, không phải là mặt trời. Người ta tìm kiếm chúng một cách gián tiếp, nghĩa là đo độ đảo của sao mẹ dưới tác dụng hấp dẫn của hành tinh.

OGLE-TR-56b là hành tinh đầu tiên được tìm thấy theo một kỹ thuật hoàn toàn mới - transit search - nghĩa là tìm kiếm trực tiếp ánh sáng yếu ớt của nó. Các nhà vật lý đã theo dõi ánh sáng của thiên thể này khi nó di chuyển đằng trước ngôi sao mẹ (tức là về phía trái đất). Kỹ thuật này hiệu quả tới mức, người ta ví nó tương đương với việc có thể phát hiện ra bóng của một con muỗi, đang bay qua một nguồn sáng ở cách xa hơn 300 km.

Mặt khác, do nằm quá gần sao mẹ, nên các nhà thiên văn phỏng đoán OGLE-TR-56b có một bầu khí quyển nóng tới 1.700 độ C, đủ để làm bốc hơi hầu hết các kim loại. “Đây là hành tinh nóng nhất mà chúng tôi từng biết tới", Sasselov nói. Ông cũng phỏng đoán đó là một miền đất sôi sùng sục, với các luồng gió cực mạnh thổi bạt các đám mây và tạo ra những cơn mưa rào các ion nóng chảy.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, phát hiện này đã mở ra một cách thức mới cho việc tìm kiếm những hành tinh trong tương lai, và nó chứng tỏ khả năng tìm ra những thiên thể có kích cỡ trái đất là hoàn toàn có thể.

B.H. (theo CNN, Nature)