Tìm thấy kiểu chữ cổ nhất ở châu Mỹ

Con dấu có khắc các hoa văn.

Các nhà khảo cổ vừa khai quật được tại Mexico một con dấu lăn hình trụ. Khi phết mực và lăn dấu trên vật liệu mềm, nó in ra hình một con chim với hai ký tự lạ mắt, trông như chữ viết. Con dấu này được khắc vào năm 650 trước Công nguyên, sớm hơn ít nhất 350 năm so với các chữ viết cổ nhất từng tìm được ở Tân thế giới.

Con dấu làm bằng gốm, to bằng nắm tay, được tìm thấy tại thị trấn San Andres, một thị trấn thuộc nền văn minh Olmec (nền văn minh cổ đại của các thổ dân Mexico) trên vùng đồng bằng ven biển bang Tabasco, Mexico.

Hình vẽ được tạo ra khi lăn con dấu.

Nhờ những hoa văn khắc nổi trên lưng dấu, khi lăn, nó sẽ vạch ra hình một con chim, từ mỏ có hai đường thẳng nối với hai chữ tượng hình, tạo cảm giác như thể con chim đang "hót" ra các chữ này vậy. Một chữ là “ajaw”, nghĩa là “vua”, và chữ kia là “three ajaw” - tên của một ngày theo lịch thời đó (loại lịch này chỉ có 260 ngày một năm, và được dân trong vùng sử dụng trong hơn 10 thế kỷ).

Mary Pohl, một nhà khảo cổ tại Đại học bang Florida ở Tallahassee (Mỹ), nhận xét: “Đây có thể là một dạng con dấu hoàng gia, sử dụng để trang trí. Người ta bôi mực hoặc sơn lên con dấu, sau đó lăn lên quần áo hoặc cơ thể người, nhằm bày tỏ lòng trung thành đối với nhà vua”. Olmec là nền văn minh châu Mỹ đầu tiên có phân chia giai cấp thống trị rõ rệt, và Pohl có cơ sở để tin rằng, những người Olmec đã phát triển chữ viết nhằm phục vụ những kẻ cai trị này.

Cho tới trước phát hiện trên, giới khoa học vẫn tin rằng chữ viết cổ nhất ở châu Mỹ là các ký tự khắc trên một tượng đài nằm cách San Andres (Mexico) 300 km về phía tây, có niên đại từ khoảng năm 300 trước Công nguyên tới năm 200 sau Công nguyên. Đây cũng là kiểu chữ mà về sau được ba nền văn minh Maya, Isthmain và Oxacan (cùng cư trú trên khu vực này) sử dụng.

B.H. (theo NewSci)