Các hành tinh lớn được tạo ra chỉ trong "chớp mắt vũ trụ"

Quan niệm cổ điển cho rằng các hành tinh khí lớn được hình thành trong vài triệu năm, từ những đĩa bụi bay quanh các ngôi sao nguyên thủy.

Để có được những hành tinh khí khổng lồ như sao Mộc, bà mẹ thiên hà đã phải "thai nghén" trong ít nhất vài triệu năm. Từ lâu, các nhà thiên văn vẫn chắc mẩm như thế. Nhưng nay, một mô hình mới do các siêu máy tính đưa ra đã chứng minh khoảng thời gian đó chỉ kéo dài vài trăm năm.

Theo quan điểm cổ điển, các hành tinh cỡ tương đương với Mộc tinh (hành tinh lớn nhất trong hệ mặt trời của chúng ta) được hình thành từ những đĩa bụi bay xung quanh một ngôi sao trẻ. Phải mất 1 triệu năm, nhân của các hành tinh này mới đông lại, và mất từ 1 tới 10 triệu năm nữa, lớp vỏ khí bên ngoài mới dần dần được tích lũy.

Tuy nhiên mới đây, khi sử dụng các siêu máy tính để lập mô hình tạo thành các hành tinh, nhà vật lý Thomas Quinn, Đại học Washington (Mỹ), và Lucio Mayer, Đại học Zurich (Thụy Sĩ), đã phát hiện ra rằng những đĩa bụi nguyên thủy tan rã rất nhanh chóng, chỉ sau vài vòng quay. Khi quá trình phân rã kết thúc, các đám bụi lại bắt đầu kết tụ với nhau và hút thêm các chất khí mới ở xung quanh chúng. Quá trình này diễn ra cực kỳ gấp gáp, và sau vài trăm năm, một hành tinh khí giống với sao Mộc đã ra đời.

“Nếu một hành tinh khí không được hình thành nhanh chóng, nó có thể sẽ không bao giờ xuất hiện”, Quinn nói. Sở dĩ có điều kiện đó là do ngay khi bắt đầu được phôi thai, hành tinh đã phải chịu sự thiêu đốt của những ngôi sao lân cận. Nếu quá trình tích lũy vật chất của nó kéo dài, thì bức xạ từ các ngôi sao này sẽ hun nóng và làm bốc hơi kho khí khổng lồ đã tích tụ quanh nhân hành tinh.

Mặt khác, cho tới nay, người ta đã tìm thấy hơn 100 hành tinh khí cỡ Mộc tinh xung quanh các ngôi sao bên ngoài hệ mặt trời. Điều đó chứng tỏ rằng loại hành tinh lớn như vậy là rất phổ biến. Quinn suy luận, nếu quá trình thành tạo hành tinh mất vài triệu năm, thì số lượng của chúng đã không phong phú như vậy, mà phải hiếm hoi hơn nhiều.

Tuy nhiên, hai nhà nghiên cứu cũng đồng ý rằng mô hình của họ cần được hoàn thiện thêm nữa. Vì hiện tại, nó không giải thích được tại sau hầu hết các hành tinh ngoài hệ mặt trời đều quay trên những quỹ đạo rất gần sao mẹ, và cũng không giải thích được sự hình thành những hành tinh bé nhỏ, và bằng đá, như trái đất của chúng ta.

B.H. (theo CNN)