Tách được protein của bò rừng Thời Băng hà

Việc tách được protein của bò rừng mở ra hướng mới trong điều tra nguồn gốc loài người.

Lần đầu tiên, các nhà khoa học đã phân tách được một protein nguyên vẹn từ xương bò rừng hóa thạch, có cách đây hơn 55.000 năm. Thành tựu này mở ra hy vọng có thể truy nguyên mã di truyền của những động vật còn cổ xưa hơn nữa, giúp giới khoa học lần ra sự tiến hóa của các loài, trong đó có con người.

Mẫu vật là một chiếc xương của loài bò rừng thảo nguyên Priscus đã tuyệt chủng, được tìm thấy dưới tầng băng hà vĩnh cửu của Siberia. Từ mẫu vật này, Christina Nielsen-Marsh, Đại học Newcastle (Anh), và cộng sự đã tái tạo được protein osteocalcin - một phân tử tham gia vào quá trình tạo xương.

Điều khiến các nhà khoa học ngạc nhiên là protein bền vững và tồn tại lâu hơn nhiều so với ADN trong môi trường khắc nghiệt. Những tính toán cho thấy nếu như ADN chỉ có thể sống sót tối đa 1 triệu năm, thì protein có thể thọ tới 10 triệu năm (trong môi trường 10 độ C) và thọ tới 100 triệu năm (nếu nhiệt độ là 0 độ C).

“Nghiên cứu hiện mới chỉ ở giai đoạn bước đầu. Nhưng nó có tiềm năng áp dụng trên những hóa thạch lâu đời hơn nữa. Nó sẽ làm tăng cường hiểu biết của chúng ta về cấu tạo gene của những sinh vật cổ đại, sống ở những thời kỳ địa chất xa xưa hơn”, Nielsen-Marsh nói.

Từ nhiều năm qua, giới nghiên cứu đã chật vật sắp xếp mối quan hệ tiến hóa giữa các loài, qua đặc điểm nhìn thấy của các sinh vật hiện còn sống và hóa thạch của những loài đã tuyệt chủng (chẳng hạn so sánh kích cỡ và hình dáng xương của chúng...).

Tới gần đây, những tiến bộ trong lĩnh vực sinh học phân tử đã giúp các đánh giá trở nên chính xác hơn, cho phép giới nghiên cứu so sánh trực tiếp ADN của sinh vật (Chẳng hạn, việc tìm ra những đột biến trong chuỗi ADN có thể cung cấp đầu mối thông tin về thời điểm tách ra của loài, và những con đường tiến hóa khác nhau). Tuy nhiên, người ta chỉ có thể dễ dàng thu thập những thông tin kiểu này trên các sinh vật sống, mà rất khó trên các động vật đã chết từ lâu, hoặc đã tuyệt chủng, vì các ADN trong mô của chúng bị hủy hoại rất nhanh.

Nhưng nay, các nhà khoa học đã có thêm sự lựa chọn mới: thay vì tìm kiếm ADN, họ có thể tìm kiếm protein, vì protein sống lâu hơn ADN rất nhiều. (Protein là sản phẩm được tạo ra trong quá trình dịch mã ADN, vì thế, trình tự của các amino axit trong phân tử protein phản ánh mã gene đã quy định nó).

Các nhà khoa học hy vọng rằng, nếu kỹ thuật mới đủ nhạy cảm để có thể phục chế nhiều loại protein khác, thì đây sẽ là một công cụ mới (và mạnh hơn nhiều) trong việc truy nguyên lịch sử tiến hóa của các động vật cổ đại, và thậm chí của tổ tiên loài người.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Geology.

B.H. (theo BBC)