Phương pháp mới nhận diện các hành tinh nhỏ

Quan sát thực về sao Epsilon Eridani (trái) rất giống với mô hình do Quillen tạo ra (phải).

Dựa vào "chỉ thị" là các đám bụi bay xung quanh ngôi sao mẹ, các nhà thiên văn nay có thể dễ dàng nhận ra sự có mặt của những hành tinh nhỏ - những thiên thể mà bằng phương pháp quan sát truyền thống rất khó phát hiện ra.  

Thông thường, để kiểm tra sự tồn tại của các hành tinh xung quanh một ngôi sao nào đó, các nhà thiên văn thường quan sát xem ngôi sao có bị "đảo" hay không (sao bị đảo là do chịu sức hút của hành tinh). Tuy nhiên, kỹ thuật này chỉ có thể nhận ra các thiên thể lớn cỡ Mộc tinh và nằm gần sao mẹ của chúng, mà bỏ qua những hành tinh nhỏ hơn.

Phương pháp mới do Alice Quillen, một nhà nghiên cứu tại Đại học Rochester ở New York (Mỹ), đề xuất. Quillen cho biết, ở nhiều hệ sao, các vật thể đá trong hệ va chạm với nhau và tạo ra những vành bụi lớn. Giả định rằng ở các hệ sao đó có hành tinh, Quillen đã sử dụng máy tính để lập mô hình tương tác giữa các hành tinh này với những đĩa bụi. Bà phát hiện thấy trong một số trường hợp, lực hấp dẫn của hành tinh đã dồn bụi trong đĩa lại thành từng đám.

Như vậy, Quillen nhận định, nếu ở vành đĩa của một ngôi sao nào đó xuất hiện các đám bụi, thì đó có thể là dấu hiệu về sự tồn tại của một hành tinh nhỏ.

Ứng dụng mô hình trên để nghiên cứu sao Epsilon Eridani, nằm cách trái đất 10 năm ánh sáng, Quillen nhận thấy xung quanh nó có những đám bụi, đúng như dự đoán của mô hình. Căn cứ vào số lượng và sự sắp xếp của chúng, bà suy luận rằng hành tinh đã tạo ra các đám bụi trên có kích cỡ bằng 1/10 sao Mộc, và có chu kỳ quỹ đạo khoảng 280 năm. Quillen cho biết, nếu quan sát theo phương pháp lực hấp dẫn thông thường, thì phải mất 200 năm nữa, các nhà thiên văn mới có thể tìm ra hành tinh đó.

B.H. (theo NewSci)