Lần đầu tiên tìm thấy hành tinh trong hệ sao đôi hẹp

Minh họa về hành tinh mới tìm thấy trong hệ sao đôi hẹp Gama Cephei.

Không cô đơn như mặt trời, hầu hết các ngôi sao trong dải Ngân hà đều có một vài bạn đường, tạo thành hệ sao đôi hoặc hệ đa sao. Nhưng chưa bao giờ người ta tìm thấy hành tinh bay quanh các hệ sao đôi hẹp (các sao nằm gần nhau). Phát hiện lần này là trường hợp đầu tiên.

Hệ sao đôi mà các nhà thiên văn đang nghiên cứu có tên gọi là Gama Cephei, cách chúng ta khoảng 45 năm ánh sáng. Nhìn lên bầu trời, nó tạo thành đỉnh của chiếc mũ trong chòm sao Cepheus (Hoàng Đế). Gama Cephei bao gồm một ngôi sao lớn ở tâm và một ngôi sao nhỏ hơn bay ở phía ngoài. Khoảng cách giữa chúng tương tự như giữa sao Thiên vương với mặt trời của chúng ta.

Hệ sao đôi hẹp Gama Cephei, với một hành tinh bay quanh ngôi sao lớn ở trong. Ngôi sao nhỏ hơn bay ở ngoài.

Từ nhiều thập kỷ qua, nhà thiên văn học người Đức Bill Cochran và cộng sự đã nghiên cứu Gamma Cephei, với nhiều kính thiên văn khác nhau. Họ nhận thấy ngôi sao ở tâm có cường độ ánh sáng biến thiên theo chu kỳ 2,5 năm. Điều này đã dẫn nhóm khoa học tới phỏng đoán rằng, ắt phải có một hành tinh đang bay quanh ngôi sao đó. Tính toán cho thấy, hành tinh có kích cỡ nhỉnh hơn sao Mộc chút ít, với chu kỳ bay trên quỹ đạo là 2,5 năm.

Phát hiện này được giới thiên văn đặc biệt chú ý, vì trên lý thuyết, hiện tượng này rất hiếm khi xảy ra.

Cho đến nay, các nhà thiên văn cũng đã tìm thấy một số hành tinh bay trong các hệ sao đôi bên ngoài hệ mặt trời. Nhưng ở những hệ sao đó, các ngôi sao thường nằm rất xa nhau (gấp hàng trăm, hàng nghìn lần khoảng cách giữa hai thiên thể trong hệ sao đôi Gamma Cephei). Do quá xa nhau như vậy, nên lực hút giữa chúng rất yếu ớt, và có thể coi mỗi ngôi sao gần như là độc lập. Trong vùng lực hút cực yếu này, sự xuất hiện của các hành tinh không có gì là đáng ngạc nhiên.

Tuy nhiên, ở các hệ sao đôi nằm gần nhau như Gamma Cephei, do sức hút của hai ngôi sao là lớn, nên nếu tồn tại một hành tinh ở giữa chúng, thì quỹ đạo của hành tinh này rất dễ bị phá vỡ. Chính vì thế, sự tồn tại của các hành tinh trong những hệ sao đôi hẹp là rất hiếm hoi.

Phát hiện về hành tinh trong hệ sao đôi hẹp Gamma Cephei đã chứng tỏ rằng, trong dải Ngân hà, có thể còn nhiều hệ sao khác cũng có hành tinh, với số lượng lớn hơn nhiều so với những ước đoán trước kia.

B.H. (theo CNN)