Tranh cãi về chiếc sọ 7 triệu tuổi: Người hay gorilla

Chiếc sọ Toumai có niên đại 6-7 triệu năm.

Nghi vấn về danh tính của Toumai, chiếc sọ người danh tiếng được phát hiện hồi tháng 7, lại bùng lên hôm qua, khi các nhà khoa học cho rằng sinh vật trông giống người này thực chất chỉ là một con gorilla cái.

Toumai được nhà khảo cổ Pháp Michel Brunet khai quật ở miền bắc nước CH Chad (Trung Phi). Vào thời điểm được công bố, mẫu hóa thạch này đã thu hút sự chú ý của giới khoa học trên khắp thế giới. Brunet từng tuyên bố rằng đây là hóa thạch nguyên thủy nhất trong cây gia đình người, và là phát hiện quan trọng nhất thuộc loại đó, vì nó có thể mở ra những diễn biến của thời kỳ tiến hóa đầu tiên, điều mà lâu nay các nhà khoa học vẫn tìm kiếm.

Tuy nhiên, Milford Wolpoff, nhà nhân chủng học tại đại học Michigan ở Ann Arbor (Mỹ) và cộng sự nay lại nhận định rằng, Toumai không hề thuộc nhánh tiến hóa của loài người. Thay vào đó, chiếc sọ của nó mang những đặc điểm của một con gorilla hay một con tinh tinh cổ đại, hoặc cũng có thể của một loài khác đã tuyệt chủng.

“Theo chúng tôi, muốn nói một mẫu vật có phải là người hay không, phải tìm kiếm ở đó những đặc điểm nhận dạng cơ bản của người. Cụ thể là khả năng đứng thẳng trên hai chân. Nhưng Michel Brunet đã không có được bằng chứng đó”, Wolpoff nói. Ông cũng cho biết, để chứng tỏ Toumai có thể đi trên hai chân, người ta cần tới nhiều chiếc xương hơn nữa, chẳng hạn xương chi hoặc xương chậu, là những mẫu vật có thể cho thấy hoạt động của các khớp nối. Còn trên sọ, bằng chứng duy nhất có thể nói về dáng đứng thẳng là hình thức của bó cơ gắn vào đế sọ.

Theo Wolpoff, một sinh vật đứng thẳng sẽ có chiếc đầu nằm thẳng ngay phía trên bộ khung xương. Trong tư thế đó, cổ chỉ cần ít bó cơ cũng đủ để giữ cho đầu đứng thẳng. Nhưng sọ của động vật đi bằng 4 chân lại khác. Chúng cần nhiều cơ cổ hơn để giữ cho cái đầu hướng lên trên. Đáy sọ của Toumai cho thấy, nó cần một lượng cơ cổ để đỡ khá lớn. Căn cứ vào đó, Wolpoff khẳng định sinh vật này không thể đứng thẳng, và nếu thế, nó không phải là người, mà chỉ là một con khỉ hình người.

Tuy nhiên, Brunet vẫn giữ nguyên nhận định của mình. Ông cho biết chiếc sọ thực tế đã bị méo. Nếu còn nguyên dạng, nó sẽ cho thấy dấu hiệu của khả năng đứng thẳng trên hai chi. Ngoài hộp sọ, những đặc điểm khác cũng gây mâu thuẫn giữa hai nhóm khoa học. Brunet cho rằng răng của Toumai mang đặc điểm của người, trong khi Wolpoff và cộng sự phỏng đoán đó có thể là của một con khỉ hình người cái.

Trên thực tế, các nhà nghiên cứu khác cho rằng sinh vật này có thể là một gạch nối giữa tinh tinh và người, hoặc giữa khỉ hình người và người. Bình thường, nó đi trên 4 chân như các sinh vật khác, nhưng đôi khi, cũng có thể đi trên hai chân. Và theo họ, cả hai nhóm khoa học đều chưa đưa ra được những chứng cứ thuyết phục, và cuộc tranh cãi vẫn còn chưa ngã ngũ, chừng nào họ "thực sự hiểu rõ về Toumai".

B.H. (theo ABC, Nature)