Các nhà vật lý thiên thể Nhật, Mỹ nhận giải Nobel 2002

Một siêu tân tinh dưới ống kính của Kính thiên văn Chandra chụp tia X.

Cách đây vài giờ, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao giải Nobel vật lý cho ba nhà khoa học: Raymond Davis, Riccardo Giacconi (Mỹ) và Masatoshi Koshiba (Nhật Bản). Các công trình nghiên cứu của ba ông đã đặt nền tảng mới cho ngành thiên văn, làm thay đổi cách quan sát vũ trụ của chúng ta.

Raymond Davis (Đại học Pennsylvania của Mỹ) và Masatoshi Koshba (Đại học Tokyo) đã tìm ra những hạt vật chất cực nhỏ - hạt neutrino - từ bên trong và bên ngoài hệ mặt trời. Phát hiện này đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn quá trình hoạt động của các lò hạt nhân nằm trong lòng những ngôi sao.

Neutrino là một loại hạt cơ bản cấu thành vật chất. Chúng sinh ra từ những phản ứng hạt nhân tại tâm của các ngôi sao. Chúng thường được gọi là các “bóng ma”, do khả năng tương tác quá yếu với các dạng khác của vật chất. Vì thế, trong một giây, hàng triệu hạt như vậy có thể xuyên qua người chúng ta mà không gây hiệu ứng gì.

Ba nhà khoa học đoạt giải Nobel Vật lý (từ trái sang): Riccardo Giacconi, Raymond Davis và Masatoshi Koshiba.

Thành công của Davis là tạo ra một thiết bị để phát hiện chúng. Với thiết bị này, trong hơn 30 năm qua, ông đã “bẫy” được hơn 2.000 hạt neutrino từ mặt trời. Đây là bằng chứng cho thấy các phản ứng nhiệt hạch đã xảy ra trong tâm của ngôi sao này. Koshiba là người đầu tiên lặp lại những thí nghiệm của Davis, và ông đã thu được các hạt neutrino từ các siêu tân tinh ở rất xa.

Riccardo Giacconi làm việc ở Washington (Mỹ). Ông là người chế tạo ra chiếc kính thiên văn chụp tia X đầu tiên, và cũng là người đầu tiên phát hiện ra nguồn bức xạ tia X ở ngoài hệ mặt trời. Ngày nay người ta biết rằng, trong tâm của một số nguồn bức xạ đó ẩn chứa các lỗ đen.

Hôm qua, Giải Nobel Y học 2002 đã được trao cho một nhà khoa học Mỹ và hai nhà khoa học Anh.

Minh Hy, B.H. (theo BBC, Reuters)

Giải Nobel năm 2001