Tìm thấy một thiên thể lớn trong hệ mặt trời

Minh họa về Quaoar.

Xa ngoài sao Diêm Vương hàng tỷ km, khối cầu băng đá này là phát hiện lớn nhất trong hệ mặt trời, kể từ khi các nhà thiên văn nhận ra hành tinh thứ 9 vào năm 1930. Phát hiện này cũng củng cố một giả thuyết cho rằng sao Diêm Vương không phải là một hành tinh.

Tiểu hành tinh mới được các nhà khoa học đặt tên là Quaoar, có đường kính 1.287 km (khoảng 1/10 đường kính trái đất), nằm cách mặt trời 6,4 tỷ km và quay trên quỹ đạo có chu kỳ 288 năm.

Quaoar nằm trong trong vành đai Kuiper (vùng biên hệ mặt trời, phía ngoài sao Hải Vương, có dạng đĩa với vô số thiên thể băng). Nó nhỏ bằng nửa Diêm Vương tinh, nhưng dường như còn lớn hơn cả mặt trăng Charon của hành tinh thứ 9 này. Các nhà khoa học cho biết nếu vật thể lớn như Quaoar được xếp vào hạng tiểu hành tinh, thì sao Diêm Vương (đường kính 2.400 km) cũng chỉ đáng được coi là một thiên thể trong vành đai Kuiper, chứ không phải là một hành tinh.

So sánh về kích cỡ, từ phải sang: Trái đất, mặt trăng của trái đất, Quaoar và Diêm Vương tinh.

“Quaoar đã động chạm đến thứ hạng của Diêm Vương tinh”, Michael Brown, thuộc Viện Công nghệ California ở Pasadena, một đồng tác giả của phát hiện, cho biết. Ông nói: “Nếu Diêm Vương tinh được khám phá vào thời điểm hiện nay, thì chắc chắn sẽ không ai nghĩ tới việc gọi nó là một hành tinh, vì rõ ràng nó là một thiên thể trong vành đai Kuiper”. 

Cũng theo Brown, giống như những vật thể khác trong vành đai Kuiper, Quaoar có thể chứa đá, nước băng và các vật chất hữu cơ đông lạnh khác như methane, carbon dioxit. Bề mặt của thiên thể này, do được hâm nóng lên qua hàng tỷ năm bởi bức xạ cực tím từ mặt trời, nên có thể có màu sẫm và rắn như nhựa đường.

Các nhà thiên văn cho biết, Quaoar thực chất đã lọt vào ống kính viễn vọng từ năm 1982, nhưng nó chưa bao giờ được nhận thấy. Họ hy vọng khi những công nghệ tìm kiếm kỹ thuật cao và các kính thiên văn được cải tiến trong những năm tới, người ta sẽ phát hiện thêm nhiều vật thể trong vành đai Kuiper, với những thiên thể còn lớn hơn nữa. “Ngay bây giờ, tôi đã có thể nói rằng chúng lớn chẳng kém gì Diêm Vương tinh”, Brown nhận định. Phát hiện sẽ được công bố hôm nay ở Brimingham, bang Alabama, tại cuộp họp của Hiệp hội thiên văn học Mỹ. 

B.H. (theo CNN, ABC)