Siêu kính thiên văn to bằng... trái đất

Siêu kính thiên văn hình thành do sự kết nối của nhiều kính đơn lẻ. (Click vào ảnh để xem rõ hơn).

Thiết bị này thực chất là một mạng lưới các kính thiên văn radio được đặt trên ba lục địa. Chúng sẽ đồng thời hoạt động, như thể là một đài quan sát có đường kính của trái đất, có thể phân biệt được các vật thể trong vũ trụ nhỏ hơn 3000 lần so với những gì mà Hubble quan sát được.

Để tạo ra phương tiện quan sát khổng lồ này, các nhà khoa học quốc tế đã kết nối những kính thiên văn radio ở Arizona, Tây Ban Nha, Phần Lan và Chile qua một siêu máy tính trung tâm. Khi kính thiên văn bộ phận nhận được tín hiệu radio từ vũ trụ, các đồng hồ nguyên tử sẽ định vị chính xác thời điểm thu nhận đó. Tiếp đến, các tín hiệu radio sẽ được gửi tới siêu máy tính trung tâm để xử lý, cho ra ảnh các thiên thể có độ phân giải cực cao.

Thử nghiệm hồi đầu năm nay cho thấy, kính thiên văn ảo hoạt động rất tốt, có thể nhận được tín hiệu radio từ những thiên hà nằm cách chúng ta 3 tỷ năm ánh sáng. “Độ phân giải của hệ thống lớn đến mức, nếu xem như điểm đặt nó là ở New York, thì kính có thể nhìn ra những chỗ lồi lõm trên một quả bóng golf đang ở... Los Angeles”, nhà thiên văn Sheperd Doeleman, thuộc đài quan sát Haystack, Viện công nghệ Massachusetts, giải thích. Đây được xem là hệ thống quan sát vũ trụ mạnh nhất từng được các nhà khoa học tạo ra.

Các nhà khoa học sẽ sử dụng kính thiên văn này để tiếp cận hơn nữa tới tâm của một số hệ thiên hà, mà vì lý do nào đó, đang giải phóng lượng năng lượng cực lớn. Cho đến nay, người ta vẫn phỏng đoán nguồn gốc của những vụ giải phóng năng lượng này là từ những lỗ đen vĩ đại ở trung tâm các thiên hà. Mỗi lỗ đen như vậy có trọng lượng lớn gấp hàng triệu đến hàng tỷ lần mặt trời. Các kính thiên văn radio nhỏ đã phát hiện ra những luồng hạt cực nhanh phun ra từ tâm của rất nhiều thiên hà như vậy.

Tuy nhiên, cơ chế hình thành những “vòi phun vũ trụ” này vẫn còn là bí ẩn. Và do đó, các nhà khoa học hy vọng hệ thống kính thiên văn mới sẽ tạo ra những bức ảnh chi tiết về những vùng phụ cận của các luồng hạt vũ trụ đó. Ngoài ra, họ cũng sẽ hướng kính thiên văn tới tâm thiên hà của chính chúng ta, Milky Way.

B.H. (theo CNN)