Não bộ hình thành khả năng ngôn ngữ từ 5 tháng tuổi

Khi bi bô, não của bé đang hoạt động rất nỗ lực.

Những tiếng bi bô mà các bé phát ra từ lúc còn nằm cũi là sản phẩm của quá trình hoạt động rất tích cực của não bộ. Ngay từ tháng tuổi thứ 5, trung tâm điều khiển khả năng nói và trung tâm chi phối tình cảm của bé đã tạo ra những biểu hiện khác nhau trên khuôn mặt.  

Từ lâu, các chuyên gia đã phân biệt được những tiếng bi bô (tiền thân của tiếng nói) với những âm thanh khác do trẻ tạo ra. Một tiếng bi bô thực sự thường có một nguyên âm, một phụ âm và một âm tiết đơn được lặp lại liên tục, chẳng hạn “da-da-da-da”; “ba-ba-ba-ba” hay “ga-ga-ga-ga”. Âm thanh này rất dễ nhận ra vì chúng khác hẳn với âm thanh vu vơ chỉ gồm một âm như "ahhhhhhhhhhh".

Nhà tâm lý học và khoa học não, giáo sư Laura Ann Petitto, và cộng sự tại Đại học Dartmouth (Mỹ) đã phân tích cử động miệng của 10 em bé từ 5 đến 12 tháng tuổi, khi chúng bi bô, đang cười hoặc đang ê a vô thức. 5 em trong số đó sống trong các gia đình nói tiếng Anh, và 5 em còn lại sống trong những gia đình nói tiếng Pháp (lựa chọn này nhằm đảm bảo cử động miệng của các em không đặc thù cho một ngôn ngữ nào cả).

Nhóm nghiên cứu đã quay phim khi các bé phát âm, sau đó, cho chiếu chậm lại để có thể phân tích kỹ hơn cử động miệng của chúng. Bằng cách này, Petitto đã phát hiện thấy, những âm thanh rõ rệt khi trẻ bi bô là sản phẩm kích thích của một vùng não, còn những âm thanh vô thức lại chịu sự chi phối của những vùng não khác. Cụ thể, khi trẻ bi bô, góc miệng bên phải mở rộng hơn và bị kéo trễ xuống. Nhưng khi các em cười, góc miệng bên trái lại mở to hơn. Còn khi phát ra những âm thanh ngẫu nhiên, thì miệng của trẻ mở cân xứng và cả hai bên đều hoạt động như nhau.

Petitto cho rằng sự khác biệt trong cử động miệng của trẻ là phản ánh hoạt động của những vùng não bộ khác nhau. Vì bán cầu não trái điều khiển cơ miệng bên phải (và ngược lại), nên có lẽ, chính vùng não trái đã gửi những thông điệp tạo ra tiếng bi bô của trẻ. Mà bán cầu não trái lại là vùng chuyên biệt cho hoạt động ngôn ngữ, điều đó chứng tỏ hoạt động ngôn ngữ của não xuất hiện từ rất sớm, sớm hơn nhiều so với các nhà khoa học từng biết trước đây.

Trong khi đó, khi trẻ cười, góc miệng trái của chúng hoạt động mạnh hơn, chứng tỏ chịu sự chi phối của bán cầu não phải. Đây cũng là vùng dành cho xúc cảm. “Nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng, ngay từ lúc 5 tháng tuổi, trung tâm chi phối cảm xúc trên não bộ đã hoạt động rất mạnh”, Petitto nhận định.

Petitto hy vọng phát hiện này sẽ giúp phát triển một hệ thống chẩn đoán những trục trặc về ngôn ngữ trong giai đoạn đầu đời của trẻ, và có lẽ, sẽ giúp cho việc chữa trị được thực hiện sớm hơn.

B.H. (theo ABC)