Phát hiện chấn động: Khai quật sọ người cổ nhất

Hộp sọ tìm thấy tại trung Phi, có kích cỡ của sọ tinh tinh.

Những mẩu xương được coi là nguyên thủy nhất trong cây gia đình loài người vừa được một nhóm nghiên cứu khai quật ở sa mạc Djurab, miền bắc nước CH Chad, trung Phi. Trong số đó có một hộp sọ, một xương hàm và một bộ răng có tuổi 6-7 triệu năm.

“Phát hiện này rất quan trọng và hấp dẫn. Nó làm tăng nhận thức của chúng ta về giai đoạn đầu tiên trong sự tiến hóa của loài người, cả về không gian và thời gian”, Ian Tattersall, một nhà nhân chủng học tại Bảo tàng lịch sử tự nhiên Mỹ nhận định. Đây là cũng hóa thạch người đầu tiên được tìm thấy ở vùng trung Phi. Chiếc sọ lâu đời đến mức, các nhà khoa học cho rằng nó phải có từ thời kỳ mà thủy tổ của loài người mới tách ra khỏi linh trưởng chưa lâu.

Mẫu vật được gọi là Toumai, một cái tên mà người dân trong vùng thường dùng để gọi các em bé sinh ra trước mùa khô, tiếng Goran nghĩa là “hy vọng của sự sống”. Theo mô tả của nhóm nghiên cứu, Toumai mang đặc điểm cả của khỉ hình người và người. Nếu như chiếc sọ của nó mang dấu ấn của khỉ hình người, với gò lông mày lớn, ứng với kích cỡ của một con gorilla đực trưởng thành, thì khuôn mặt ngắn và bộ răng lại có nhiều đặc điểm để được coi là "Người". Toumai có những chiếc răng nanh nhỏ hơn và men răng dày hơn của khỉ hình người, đồng thời, điểm tiếp giáp giữa sọ với cơ cổ cũng cho thấy nó có dáng đứng thẳng (một nét đặc trưng chỉ có ở loài người).

Xương hàm của Người tìm thấy ở thời kỳ muộn hơn.

Về tổng thể mà nói, Toumai khác xa so với những hóa thạch hiện tại, đến mức nhóm nghiên cứu đề nghị xếp vào một chi mới và một loài mới trong nhóm Người, với tên khoa học là Sahelanthropus tchadensis. Nhưng do chỉ có một chiếc sọ, một xương hàm và một bộ răng, nên người ta chưa rõ Toumai cao bao nhiêu, hay nó có thể đi trên hai chân hay không.

Tuy nhiên, hai trường phái khác lại không đồng ý quan điểm này. Một số người cho rằng Toumai thuộc nhóm Người Ardipithecus, bao gồm các hóa thạch có tuổi khoảng từ 5,4 đến 4,5 triệu năm trước đây. Còn nhà nhân chủng học Bernard Wood của ĐH George Washington (Mỹ) lại nhận định: Toumai chẳng có liên quan gì đến tinh tinh, cũng không phải là một tổ tiên của loài người, nó chỉ sống cùng thời kỳ đó mà thôi.

Để làm sáng tỏ bí ẩn này, các nhà khoa học sẽ cần thêm nhiều hóa thạch nữa ở cùng thời kỳ đó - một điều không hề dễ dàng, vì các cánh rừng ẩm ướt xa xưa đã xóa nhòa dấu vết của những nhóm linh trưởng lớn, trong đó có tinh tinh.

Nhận xét về tính phức tạp của vấn đề này, nhà nghiên cứu Bernard Wood nói: "Khi tôi vào trường Y năm 1963, nhận thức của chúng ta về quá trình tiến hóa của loài người giống như một chiếc thang. Trong đó, bước chuyển từ khỉ tới loài người là một loạt các nấc trung gian, nấc sau lại giống với khỉ hình người hơn lúc trước. Nhưng nay, sự tiến hóa của loài người đã trở nên sáng tỏ hơn. Đó không còn là một chuỗi thẳng tắp, mà đã là một cây bụi rậm rạp. Chúng ta có vô số hóa thạch của những sinh vật gần với người hơn với tinh tinh. Nhưng chúng có mối liên quan với nhau như thế nào? Ai trong số đó mới là cụ tổ của chúng ta?... Tất cả những điều đó vẫn đang còn đang trong giai đoạn bàn cãi".

B.H. (theo Nature, CNN)