Dung nham đã gây nên đợt tuyệt chủng lớn nhất

Những dòng dung nham như thế này có thể đã gây nên đợt tuyệt chủng lớn nhất.

Một dòng sông đá nóng chảy sôi sùng sục, dày hơn 1,6 km, trào lên vùng Siberia trên một diện tích rộng bằng nửa Australia, có thể đã tiêu diệt hơn 90% sinh vật sống trên trái đất khoảng 250 triệu năm trước đây. Các nhà khoa học Anh - Mỹ vừa đưa ra phỏng đoán này.

Vùng Traps của Siberia là một đồng bằng do đá núi lửa đóng rắn mà thành, trải dài 1.000 km từ bắc xuống nam. Nó bao phủ trên một diện tích khoảng 2 triệu km2, rộng hơn diện tích bề mặt đất liền của châu Âu.

Mới đây, khi khoan thăm dò xuống độ sâu 4 km trên thung lũng miền Tây Siberia, nằm kề với Traps, nhóm nghiên cứu của Andrew Saunder, Đại học Leicester (Anh), nhận thấy ở đáy thung lũng là một lớp dung nham cùng loại và cùng tuổi với dung nham đã tạo nên Traps, có niên đại khoảng 249 triệu năm. Có nghĩa là, diện tích thực bị đá nóng chảy bao phủ phải rộng hơn ít nhất 2 lần và hình thành trong khoảng thời gian lâu hơn nhiều so với suy luận của các nhà khoa học trước đây.

Mô hình dung nham phun lên núi lửa.

Các nhà khoa học nhận định chính cơn "đại hồng thủy" nóng này, chứ không phải thiên thạch, đã làm thay đổi khí hậu trên toàn hành tinh, gây ra thảm họa tuyệt chủng lớn nhất trong lịch sử thế giới - đợt tuyệt chủng ở cuối kỷ Permi với sự biến mất của 85% các sinh vật biển và 70% trên đất liền. Tai họa này lớn gấp 3 lần so với đợt tuyệt chủng đã tiêu diệt khủng long ở cuối kỷ Creta, 65 triệu năm trước đây.

Theo các nhà nghiên cứu, khi lượng dung nham khổng lồ đó phun lên mặt đất trong hàng trăm ngàn năm, nó đồng thời giải phóng hàng triệu tấn hóa chất vào khí quyển, như sulphur dioxide, carbon dioxide và hydro fluoride. Các chất khí này nhanh chóng làm thay đổi môi trường và các điều kiện khí hậu. Chẳng hạn, sulphur dioxide là khí rất độc, gây ra mưa axit, trong khi carbon dioxide bao phủ bầu trời như là một tấm chăn hấp nhiệt. Ngoài ra, tro bụi và khí sulphur cũng có thể đã tạo ra các hạt bụi lơ lửng, ngăn cản ánh sáng mặt trời chiếu xuống, khiến bề mặt trái đất lạnh đi. Đợt biến động khí hậu kéo dài này cuối cùng đã dẫn đến sự sụp đổ của hầu như toàn bộ hệ sinh thái. 

Trước kia, nhiều nghiên cứu từng suy đoán rằng cuộc tuyệt chủng ở cuối kỷ Permi là do một thiên thạch va chạm vào trái đất gây nên, triệt hạ hầu hết sự sống chỉ trong “nháy mắt”. Nhưng nay, bằng chứng của nghiên cứu mới lại cho thấy quá trình này phát sinh từ ngay trong lòng trái đất, và kéo dài qua hàng trăm ngàn năm.

B.H. (theo Nature, CNN)