Bọ dùng hóa chất gây nội chiến trong tổ kiến

Sử dụng vũ khí hoá học để lũ kiến đánh lộn lẫn nhau, bọ cánh màng đàng hoàng đẻ trứng trong tổ kiến.

Trên bãi cỏ ở vùng núi Alpes, một con bọ cánh màng vừa bay vừa nhòm ngó một con sâu bướm đang ẩn mình trong một tổ kiến. "Cân đo" xong con mồi, bọ ta mò xuống tổ kiến và tiết ra một thứ chất kỳ lạ khiến lũ kiến “cáu tiết”. Nhưng thay vì tấn công kẻ lạ mặt, chúng lại choảng lẫn nhau...

Lợi dụng lúc hỗn loạn này, bọ cánh màng nhanh chóng đẻ trứng lên người con sâu bướm. Trứng bọ khi nở ra sẽ ăn thịt con sâu còn sống và phát triển thành nhộng. Khi trưởng thành, nó cũng sử dụng chiến thuật “khiêu khích” tương tự như mẹ để trốn thoát khỏi tổ kiến.

Nhà côn trùng học Jeremy Thomas và cộng sự (Anh) đã phân tích thành phần hóa học của thứ nước nhầy lợi hại mà bọ cánh màng tiết ra để nghi binh. Trong sáu chất mà họ tìm thấy, có đến 4 chất giống như những chất mà kiến sử dụng để báo động khi trong tổ có chuyện. Nhưng nếu "chuông" của kiến chỉ kéo dài trong vài giây, thì thứ chất tiết này làm khuấy động cả tháng sau khi con bọ đã đi khỏi.

Các nhà nghiên cứu cho biết, một thành phần trong nước nhầy đã thu hút lũ kiến tới gần bọ cánh màng. Nhưng khi chạm vào con bọ, kiến hít phải một chất khác rất khó ngửi khiến chúng dạt ra xa, và nổi điên lên. Tránh xa "con vật kỳ lạ kia", kiến quay sang nện những con khác gần chúng nhất. Những con kiến bị kích động lại tiếp tục giải phóng các chất báo động, khiến cho cuộc nổi loạn trở nên kinh hoàng và bạo lực hơn. Trong các thí nghiệm, hỗn chiến trong tổ kiến thường kéo dài trong vài giờ tới vài ngày.

Nhiều loài kiến là kẻ phá hoại đối với nông nghiệp và vật nuôi. Cho tới nay, người ta mới chỉ khống chế số lượng của chúng bằng các chất độc và các chất dính. Phát hiện trên sẽ mở ra một con đường kiểm soát thứ ba. Đó là gây "nội chiến" trong tổ khiến lũ kiến sinh sản kém hơn và trở nên dễ bị tổn thương trước những con thú ăn thịt và bệnh tật.

B.H. (theo Nature)