Quyền năng của xúc giác

Xúc giác biểu hiện những ý nghĩa thầm kín nhất.

Muốn biểu hiện lòng khoan dung, tinh tinh lấy tay quàng vai đàn em của nó. Khỉ bắt rận cho con đầu đàn để tỏ lòng tôn trọng, mến mộ. Với con người, đó là quà biếu hoặc lời ca tụng. Ở đây, có sự giống nhau kỳ lạ giữa hành vi của hai loài, đó là xúc giác góp phần thiết lập thứ bậc trong một tập thể.

Trong các chiến dịch vận động tranh cử ở phương Tây, bắt tay là sự biểu thị lòng tin mà ứng cử viên không thể bỏ qua nếu muốn thu hút người bỏ phiếu. Tuy nhiên, bắt tay chỉ là một trong 457 loại tiếp xúc mà nhà nhân loại học người Anh Desmond Morris đã thống kê.

Trên thực tế, chỉ có khoảng 15 loại tiếp xúc đặc biệt tỏ ra quan trọng. Ngoài việc bắt tay, những loại khác là ôm nhau, tay vỗ vào lưng, tựa đầu vào nhau qua vai hoặc vỗ vai, hôn nhau. Nhiều kiểu tiếp xúc khác nói chung thường dành cho những quan hệ rất sâu kín, thân tình (vợ - chồng, cha mẹ - con cái…) như vừa đi vừa nắm tay nhau, khoác tay, ôm ngang vai, hôn môi, tay xoa đầu…). Nói chung, ngôn ngữ của xúc giác có giá trị như một quy tắc và thể hiện những ý muốn thầm kín nhất của chúng ta.

Có điểm tương đồng nào giữa các động tác tiếp xúc đó không? Theo Morris, chúng biểu hiện một mối quan hệ thống trị - bị trị trong suốt cuộc đời. Trừ những tiếp xúc không thể tránh khỏi (chịu đựng), cơ thể chúng ta là một lãnh địa mà chúng ta có xu hướng bảo vệ, dù ít hay nhiều, chống lại sự tiếp xúc của người khác.

Ngoài ra, xúc giác cũng góp phần thiết lập một thứ bậc trong các thành viên của một tập thể, như khỉ bắt rận cho con đầu đàn để tỏ lòng tôn trọng, mến mộ. Ở con người, đó là những món quà biếu xén hoặc lời ca tụng. Khi những mối quan hệ trở nên xấu đi, con gorila bị thống trị sẽ tự cào cấu hoặc gãi tai cho tới khi chảy máu. Việc tự hành xác mình thể hiện lòng căm giận với con đầu đàn. Ở đây, sự giống nhau giữa khỉ và người lại bộc lộ rất rõ: như người làm công bị oan ức, khỉ lấy tay xoa cổ như kiểu muốn tự tử hoặc gặm móng tay như ý muốn nhai, cắn cấp trên.

Sự tiếp xúc thể chất tuân theo những quy tắc ngầm và không thể thay đổi được. Chẳng hạn, giữa những người đàn ông với nhau, người ta không gây lộn như đối với một phụ nữ. Người ta không bắt tay nhau, như ở Ấn Độ, vùng Caribe… Trong khi xoa đầu nhau là biểu hiện lời chúc mừng giữa những người ngang hàng trong một đội bóng, thì động tác đó lại là điều cấm kỵ ở một số nước phương Đông, vì đầu là biểu hiện của linh hồn.

Tài Hoa Trẻ (theo Ca m’intéresse)