Tranh cãi quanh phát hiện “đoạn ADN cổ nhất”

Dấu vết ADN trong các tinh thể muối.

Dấu vết ADN của vi khuẩn niên đại 425 triệu năm, vừa được tìm thấy trong tinh thể muối đá, “là đoạn ADN cổ nhất từng được mô tả”, nhóm khoa học Anh khẳng định. Tuy nhiên, lý giải của họ chưa thuyết phục được các chuyên gia khác cũng nghiên cứu ADN cổ đại.

Bill Grant, Đại học Leicester (Anh), và cộng sự đã nghiên cứu những tinh thể muối đá lấy từ các đáy biển cổ ở Hà Lan, Mỹ và Thái Lan. Để tránh lấy phải tinh thể “ô nhiễm”, tức là bị lẫn các vi sinh vật hiện đại, nhóm khoa học đã khoan sâu vào những mẫu đá bằng các tia laser đặc biệt, nhằm có được mẫu đá cổ “nguyên chất”. Khi phân tích trình tự ADN của vi khuẩn tìm thấy trong mẫu, nhóm khoa học kinh ngạc trước niên đại của chúng: từ 11 đến 425 triệu năm.

“Trong số các vi sinh vật này, có halobacteria chuyên sống ở các hồ muối, cũng như các loài vi khuẩn khác có trình tự ADN không giống như của các vi khuẩn mà chúng ta đã biết”, Grant nói.

Tranh cãi nảy sinh

Ngay sau khi báo cáo này được công bố, Eske Willerslev tại Đại học Copenhagen (Đan Mạch) đã đưa ra nhận định phản đối: “Có rất nhiều lý do tại sao tôi không thỏa mãn với báo này. Một trong số đó là trong những điều kiện lý tưởng, về lý thuyết, thì ADN cũng chỉ có thể tồn tại tối đa 1 triệu năm”.

Ông cũng cho rằng một số loài vi khuẩn mà nhóm của Grant phân định chỉ là do nhiễm từ các phòng thí nghiệm mà thôi. “Ngay cả trong các hóa thạch được bảo quản tốt nhất tới 100.000 năm, chúng tôi cũng chỉ xác nhận được từ 100 đến 150 cặp bazơ-nitơ, do chúng bị phân hủy. Trong khi nhóm của Grant lại tìm được đến 1.500 cặp bazơ-nitơ, một con số lớn đến khó tin”, Willerslev nhận xét.

Bảo vệ quan điểm của mình, Grant cho biết: “Tất cả các nghiên cứu lý thuyết trước nay đều được thực hiện trên những dung dịch nhạt, nhưng môi trường mà chúng tôi tìm thấy các vi khuẩn lại khác: Nó cực mặn và có nồng độ kali carbonat cao. Vì thế, không thể có cái gọi là giới hạn lý thuyết này. Chính muối đã bảo quản ADN tốt hơn nhiều so với các môi trường khác”.

Nghiên cứu của Grant và cộng sự được đăng tải trên Nature. Tuy nhiên, trước những phản ứng của giới chuyên gia, tạp chí khoa học này chưa đưa ra lời bình luận nào.

B.H. (theo NewSci)