Tinh tinh biết sử dụng búa từ 5 triệu năm trước

Dưới tán rừng, một "cô" tinh tinh kiên nhẫn đập vỡ từng hạt dẻ, nhấc lên nhấc xuống "cây búa" - một cục đá to bằng nắm tay - để đứa con nhỏ có thể nhìn thấy và học theo. Khi nó làm việc, một đốm lửa văng khỏi tảng đá và rơi xuống, lụi tàn trong các lớp đá cuội ken lẫn thảm lá dày...

Câu chuyện này xảy ra 5 triệu năm trước đây, trong một cánh rừng sâu ở nơi mà ngày nay là Bờ Biển Ngà. Một nhà nghiên cứu Mỹ đã dựng lại nó căn cứ vào những công cụ đồ đá ông mới tìm thấy trong Công viên quốc gia Tai.

Julio Mercader của Đại học George Washington (Mỹ) và cộng sự đã tìm thấy 479 mảnh vỡ của những chiếc búa đá thô sơ mà tinh tinh sử dụng để ghè các hạt dẻ. Trông chúng sắc nhọn, gần giống với những công cụ được tinh tinh (vượn người) sử dụng ở cùng thời điểm cách đây khoảng 5 triệu năm. Các mẩu công cụ này tập trung với mật độ lớn xung quanh rễ cây cổ, vì thế, các nhà khoa học phỏng đoán tinh tinh đã đặt hạt dẻ lên rễ cây, và sử dụng nó làm “đe” cho chiếc búa đá. Bên cạnh những đống công cụ đá nhỏ là các đống vỏ hạt dẻ lớn (phụ phẩm tích lũy trong ít nhất 100 năm).

Từ lâu, tinh tinh đã được biết tới như là một sinh vật bậc cao, biết sử dụng công cụ bằng đá để đập hạt, thu lượm mối làm thức ăn và sử dụng những cành lá để làm ô che đầu. Nhưng hành vi đập hạt có tổ chức của chúng thì đến bây giờ người ta mới rõ, và cũng chỉ thấy trên những con tinh tinh sống ở Bờ Biển Ngà, Liberia và Guinea - Conakry. Chúng biết khuân đá từ nơi khác tới chỗ cây dẻ, chế tạo những chiếc búa có hình dạng khác nhau để phù hợp với mỗi loại hạt.

Mercader xem khu "đồ đá" của tinh tinh như là một di chỉ khảo cổ, điều mà các nhà khoa học khác không hề liên tưởng. Ông nói: “Giờ thì chúng ta biết rằng con người không phải là sinh vật đầu tiên tạo ra các di chỉ khảo cổ”. Dự định sắp tới của Mercader là khai quật khu vực này như với một khu di tích của người tiền sử.

Cùng với Mercader, nhiều nhà khoa học khác tin rằng phát hiện là cơ hội lớn để chúng ta tìm hiểu lịch sử của loài người cũng như sự phát triển của các loài linh trưởng khác.

B.H. (theo CNN, Reuters)