Khám phá sao Hỏa ngay trên trái đất

Sa mạc Atacama ở bắc Chile, nơi hầu như không có cả vi khuẩn sinh sống.

Có hai nhân tố chính quết định đến sự sống trên sao Hỏa: cực lạnh - nhiệt độ trung bình âm 69 độ C - và cực khô. Người ta đã biết đến ảnh hưởng của điều kiện cực lạnh đối với sự sống, nhưng tác động của khô hạn thì vẫn còn là bí ẩn.

Để làm sáng tỏ điều này, NASA đang nghiên cứu sa mạc Atacama ở bắc Chile, sa mạc khô nhất thế giới.

Một số sinh vật có thể tồn tại trong điều kiện rất ít nước, số khác, lại có thể "thoi thóp" nhờ hơi ẩm của không khí. Vậy thì đâu là giới hạn dưới của sự sống? Các nhà khoa học của NASA đang cố tìm hiểu điều này. Nhưng không phải lúc nào họ cũng có thể tạo môi trường khắc nghiệt trong các phòng thí nghiệm. Cách tốt nhất là ra ngoài và quan sát phòng thí nghiệm thiên nhiên. Đối với họ, một chuyến đi lên sao Hỏa dường như vẫn còn là viễn tưởng, thì một chuyến đi tới sa mạc Atacama lại hoàn toàn có thể. Bằng việc nghiên cứu sự sống ở Atacama, NASA hy vọng sẽ biết thêm về khả năng có mặt sự sống trên hành tinh mang tên Thần Chiến Tranh.

Ở Atacama, nước hiếm hoi đến nỗi khó có sinh vật nào tồn tại được. Một số vùng trên sa mạc này đã không có mưa trong nhiều thế kỷ nay. Khắp sa mạc không có bóng dáng thực vật, có nơi không có cả cyanobacteria - loài vi sinh vật quang hợp sống trên bề mặt hoặc ẩn nấp dưới các hòn đá có thể thấy ở hầu hết các sa mạc khác. Tuy nhiên, Atacama không quá khô và cũng không quá lạnh như hành tinh Đỏ, mặc dù nó lạnh hơn hầu hết các sa mạc khác trên trái đất. Nhiệt độ của sa mạc này ôn hòa như ở Địa Trung Hải, dao động từ 0 đến 23 độ C.

“Khó khăn trong việc xây dựng một mô hình sao Hỏa trên trái đất là hành tinh Đỏ quá lạnh lẽo và khô khan, trong khi trên trái đất, hai điều kiện đó thường không đi kèm với nhau" - Friedmann, một nhà vi sinh học của Đại học bang Florida (Mỹ) và Trung tâm nghiên cứu Ames của NASA, cho biết. Vì thế, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu ảnh hưởng riêng biệt của hai yếu tố này ở hai nơi khác nhau trên trái đất. "Tại Nam Cực, chúng tôi có thể nghiên cứu điều kiện cực lạnh. Còn Atacama sẽ giúp chúng tôi trả lời câu hỏi: ảnh hưởng của tình trạng thiếu nước lên sự sống”, Friedmann nói.

Những nghiên cứu sơ bộ cho thấy sự sống không hiện diện ở Atacama, bằng chứng là có những khối nitrate lớn trên sa mạc này. Nitrate được sinh ra từ các tia chớp trong những cơn dông. Chúng lắng đọng xuống bề mặt sa mạc, nhưng với số lượng nhỏ hầu như không thể phân biệt nổi. Thông thường, vi khuẩn và thực vật sẽ sử dụng ngay lượng nitrat do các tia chớp tạo ra. Sự tích tụ nitrat trên Atacama có nghĩa là sự sống không hề tồn tại ở đó.

“Có lẽ sẽ còn khá lâu nữa trước khi chúng tôi biết được lượng nước tối thiểu cần để duy trì sự sống. Vì để tìm ra giới hạn dưới của nhiệt độ mà sinh vật chịu đựng được, chúng tôi đã phải mất 20 năm mày mò ở Nam cực", Friedmann nói. Ông cũng thừa nhận rằng việc nghiên cứu Atacama cũng chưa thể tìm ra đáp án cuối cùng cho các câu hỏi về sự sống trên hành tinh Đỏ.

B.H. (theo Cosmi)