"Dựng dậy" hàng nghìn xác ướp Inca

Bộ xương người đàn ông với tấm khăn da, chứng tỏ địa vị cao trong xã hội Inca.

Hàng nghìn thi thể, với vô số xác vẫn còn nguyên cả tóc, da và mắt, đã được khai quật trong một nghĩa địa cổ, nằm dưới chân một thị trấn nhỏ gần thủ đô Lima của Peru. Từ những xác ướp 500 tuổi này cùng hơn 50.000 đồ tạo tác chôn kèm với họ, giới khoa học cho rằng đã có đủ thông tin để viết lại lịch sử của người Inca.

Theo nhận định của trưởng nhóm nghiên cứu, ông Guillermo Cock, đây có thể là nghĩa địa lớn nhất trong cùng một thời kỳ lịch sử được tìm thấy ở Peru, với khoảng 10.000 xác ướp Inca, được chôn cất vào giữa những năm 1480 và 1535. Nghĩa địa nằm trong thung lũng Rimac, bên dưới các đường phố của thị trấn Puruchuco.

Xương đầu của một nhà quý tộc.

Cho đến lúc này, đã có khoảng 2.200 thi thể được khai quật, một số trong đó không nằm riêng lẻ mà cuộn chung trong những “bó xác ướp” - những cái kén lớn chứa tới 7 người, và nặng khoảng 180 kg. Có bó xác chứa cả người lớn và trẻ em, được bọc trong các lớp vải thô và dệt trang nhã, mà theo phỏng đoán của các nhà khoa học, rất có thể đó là một gia đình. Có xác ướp đội những chiếc khăn da rất cầu kỳ, thể hiện vị trí của họ trong xã hội Inca. Đặc biệt, khoảng 40 bó xác ướp có buộc thêm những chiếc đầu giả, được các nhà khoa học gọi là falsas cabezas. Một số trong đó đội mũ giả, có lẽ là dấu hiệu của tầng lớp quý tộc. Cho đến nay, người ta mới chỉ tìm thấy duy nhất một falsas cabezas từ thời kỳ Inca.

Đi kèm với các xác ướp là khoảng 50.000 - 60.000 đồ tạo tác, gồm những đồ dùng cá nhân có giá trị và các loại thực phẩm thông thường, như đồ gốm, da động vật hay ngô.

Căn cứ vào nhiều dạng thi hài, từ những em nhỏ sơ sinh đến các cụ già, từ người giàu có đến những kẻ nghèo hèn, các nhà nghiên cứu cho rằng nghĩa địa này là tấm biên niên sử cụ thể và chi tiết nhất về lối sống, sức khỏe và văn hóa của cộng đồng người Inca. Một cách gián tiếp, chúng cũng sẽ cho thấy bằng cách nào đó người Inca đã trở thành đế chế hùng mạnh nhất từng phát triển ở châu Mỹ thời kỳ tiền Columbo.  

Thị trấn Puruchuco trở thành một khu khai quật lớn.

Kể từ khi việc khai quật thị trấn Puruchuco bắt đầu cách đây 3 năm, các nhà khảo cổ đã biến thị trấn thành một công trường lớn. Những đường phố hẹp trở thành các con mương và vô số những cây cầu tạm được dựng lên để người dân có thể ra vào nhà của họ.

Tuy nhiên, theo cảnh báo của Cock, khu vực khảo cổ đang bị các cư dân địa phương phá hủy với tốc độ báo động, nhất là việc thải ra hàng chục nghìn lít nước thải mỗi ngày xuống các đường phố, làm hư hại nhiều xác ướp đã được bảo tồn nguyên vẹn sau gần 500 năm.

Người Inca từng một thời sinh sống tại dải đất rộng lớn ở Nam Mỹ, chạy dọc từ Colombia tới Chile. Nhưng vào năm 1533, Francisco Pizarro (cùng với băng đảng gồm 160 tay thợ săn kho báu người Tây Ban Nha của ông ta), bằng súng thần công và ngựa, đã kết thúc thời huy hoàng của đế chế này trong biển máu.

B.H. (theo Reuters, CNN)