Khai quật hóa thạch khủng long có sừng nguyên thủy nhất

Khủng long tí hon Liaoceratops...

Nói tới khủng long có sừng Triceratop, người ta nghĩ ngay đến những con bò sát đồ sộ với các tấm sừng lớn mọc tua tủa quanh đầu và cổ. Nhưng nay, hai hóa thạch mới khai quật tại đông bắc Trung Quốc cho thấy, tổ tiên của lũ bò sát này cũng chẳng có gì là vĩ đại, chỉ nặng khoảng 3 kg và cao 30 cm!

Xing Xu, Học viện Khoa học Bắc Kinh, và các cộng sự đã tìm thấy hai bộ xương sọ này trong tầng đất Yixian giàu hóa thạch, có tuổi khoảng 124-145 triệu năm, ở giai đoạn sớm của kỷ Creta. Chúng thuộc về giống khủng long mũi khoằm tí hon Liaoceratops. Căn cứ vào tuổi của hóa thạch vừa tìm được, các nhà khảo cổ nhận định nó "có thể là trực hệ hàng trên của Triceratops", và là con ceratopsian cổ nhất từng được khai quật tại Trung Quốc.

... và hậu duệ khổng lồ của nó -con Triceratops.

Triceratops là thành viên nổi tiếng nhất trong nhóm ceratopsian muộn (gồm những con khủng long ăn cỏ 4 chân, sống cuối kỷ Creta và có mũi khoằm hoặc các tấm sừng). Đến nay, người ta mới biết rất ít về giai đoạn tiến hóa sơ khởi của nhóm thực vật ăn cỏ lớn và đa dạng này, vì hiếm khi tìm được hóa thạch của chúng. Một con khủng long ceratopsian điển hình to bằng một chiếc xe hơi, nặng khoảng 10 tấn. Nó có những diềm xếp nếp ở cổ và những tấm sừng lớn, có lẽ là vũ khí tự vệ chống lại kẻ thù hoặc để quyến rũ bạn tình.

Hóa thạch Liaoceratops mới được khai quật cũng có những nếp gấp ở cổ. Theo phỏng đoán của bà Cathy Forster, ĐH bang New York (Mỹ), một thành viên của nhóm nghiên cứu, sinh vật này có thể đã đi bộ trên hai chân sau, thay vì trên cả 4 chân như các thành viên khác trong họ sống ở thời kỳ muộn hơn.

Bộ xương hóa thạch của Liaoceratops cũng cung cấp thêm chi tiết về sự tiến hóa của nhóm khủng long ceratopsian. Ở một lúc nào đó trong lịch sử, nhóm này đã phân thành hai nhánh - psittacosaurids có mũi khoằm và neoceratopsians có sừng. Tuy nhiên, cho đến nay, thời điểm chính xác xảy ra sự phân hóa này vẫn còn là bí ẩn. Vì Liaoceratops thuộc nhóm neoceratopsian, nên có thể suy ra rằng việc tách loài của nhóm này phải diễn ra trước thời điểm Liaoceratops ra đời, vào khoảng 120-145 triệu năm trước đây. Theo các nhà nghiên cứu, có thể, nó chính là mắt xích nối giữa hai nhánh động vật đó.

B.H. (theo Nature, BBC)