Lời giải cho "cây dứa dại mọc măng"

Măng dứa dại cao gần 3 mét. Click vào ảnh để nhìn rõ hơn.

Gần đây, tin đồn về một cây dứa dại... mọc măng lan truyền khắp tỉnh Hà Tĩnh. Đã có nhiều câu chuyện ly kỳ quanh cây dứa dại này, như xin vỏ măng về làm lộc thì bị cấm khẩu, hay xin lộc cầu may thì vịt đẻ nhiều trứng... Nhưng theo các nhà khoa học, đây chỉ là hiện tượng tự nhiên hoàn toàn bình thường.

Đây là cây dứa dại mọc hoang làm bờ rào, thuộc vườn nhà ông Dương Xuân Thìn, xóm Bắc Thắng, xã Kỳ Xuân, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Được phát hiện từ hôm 28 Tết, đến nay măng dứa đã cao 2,8 m, đường kính gốc 20 cm, nhìn qua giống như một măng tre mập mạp.

GS-TS Nguyễn Tiến Bân, Chủ tịch hội đồng khoa học và TS Đỗ Hữu Thư, Trưởng phòng Sinh thái thực vật, Viện sinh thái và Tài nguyên sinh vật (Trung tâm KHTN&CNQG), cho biết đây là một hiện tượng tự nhiên rất bình thường, hoàn toàn không phải là đột biến gene hay một hiện tượng thần bí. Cây “dứa dại mọc măng” này chính là cây dứa sợi, hay còn gọi là cây thùa thuộc loài Agave Americana, bắt đầu trổ hoa. Giống cây này vốn được nhập nội từ Nam Mỹ vào Việt Nam để cung cấp sợi dệt bao tải chịu mặn, chịu phân hóa học và chiết xuất Hecogenin dùng để làm thuốc. Ngư dân rất thích dùng dây thừng làm từ sợi dứa này vì nó chịu được nước biển mặn. Những năm 1990, cây dứa sợi được trồng nhiều ở Nông trường Bến Nghè (Nghệ An), Bắc Kạn, Thái Nguyên, Thanh Hoá, Hà Tĩnh, Quảng Trị… Về sau, do bao tải, dây làm từ nilon được phổ biến rộng rãi, mặt khác việc trồng dứa sợi có hiệu quả kinh tế thấp (sau 5 năm mới có thể cho sản phẩm), các công đoạn sản xuất sợi và chiết xuất Hecogenin lại khó nên cây dứa sợi không còn được trồng và trở thành cây mọc hoang dại ở nhiều vùng.

Cây dứa sợi có đời sống rất dài và trong chu kỳ sống chỉ ra hoa một lần. Hoa của nó phát triển với tốc độ rất nhanh, mỗi ngày có thể cao thêm 15-20 cm, trong một tháng có thể cao đến 5-7 m. Hoa của cây dứa sợi ở xóm Bắc Thắng mới chỉ đang phát triển ở giai đoạn đầu, sau này có thể sẽ còn mọc ra các cành và cây con, tiếp theo đó rụng xuống và có thể phát triển thành cây dứa sợi khác. Sau khi hoa tàn, cây dứa sợi sẽ chết. Đối với thực vật học đây là hiện tượng bình thường trong chu kỳ mọc cây - ra hoa - chết đi. Hiện tượng tương tự cũng xảy ra ở cây tre khi ra hoa.

GS-TS Nguyễn Tiến Bân cho biết, trước đây, ông cũng từng giải thích cho một người bạn về cây dứa sợi ra hoa tương tự mọc ở ngoại thành Hà Nội. Còn TS Đỗ Hữu Thư kể lại, năm 1992, trước cửa UBND huyện Bố Trạch (Quảng Bình) cũng có một cây dứa sợi ra hoa cao tới hơn 5m. Các nhà khoa học đã chặt hoa làm 3 đoạn, lấy mẫu về nghiên cứu. Tất nhiên, sau việc này họ vẫn hoàn toàn bình yên vô sự.

(Theo Khoa học và Đời Sống)