Bản đồ gene người của công ty Celera bị phủ nhận

Cái bắt tay không giấu nổi sự bất đồng của đại diện Celera và Dự án Gene Người.

Các thành viên trong Dự án Gene Người (dự án nhà nước do Mỹ và Anh tài trợ) vừa khẳng định: Bản đồ gene người của công ty nghiên cứu gene tư nhân Mỹ Celera chưa bao giờ tồn tại độc lập. “Thành công vĩ đại” của Celera chỉ là ảo mà thôi.

Trong báo cáo mới đây, họ đã đưa ra các phân tích cho thấy Celera phụ thuộc quá nhiều vào các dữ liệu sẵn có được công bố, vì thế, bản thảo gene của họ không thể được xem là một thành công độc lập, hay một chiến công trong quá trình làm sáng tỏ trình tự gene người.

Phản ứng trước tin đó, các quan chức của Celera cho biết nghiên cứu trên là một sai lầm nghiêm trọng.

Sự việc lần này chỉ là thùng dầu đổ thêm vào chuỗi xung đột nóng bỏng, vốn đã kéo dài từ lâu giữa công ty tư nhân Celera và Dự án Gene Người của nhà nước. Năm 2001, mặc dù cả hai cùng lúc công bố bản đồ gene người sơ bộ, nhưng tranh cãi về lợi ích của hai bản đồ này vẫn nổ ra.

Về lý thuyết, Celera nhanh chân hơn

Dự án Gene Người đưa ra phương án giải mã như sau: Đầu tiên, bộ gene được bẻ gẫy thành các đoạn lớn, có chồng lên nhau một phần (để nhận dạng về sau), tạo ra một bản đồ có độ phân giải thấp của mỗi nhiễm sắc thể. Sau khi đã làm sáng tỏ trình tự ADN của mỗi đoạn, các đoạn này sẽ được lắp ráp lại một cách dễ dàng để lập nên bản đồ hoàn chỉnh.

Trong khi đó, Celera lại đi theo hướng tiếp cận khác. Tất cả các ADN được chia thành các mẩu ngẫu nhiên. Khi chúng được giải mã xong, máy tính mạnh sẽ tái lắp ráp dữ liệu thành một bức tranh về bộ gene hoàn chỉnh. Do quá trình này loại bỏ được việc phân định tỉ mỉ các đoạn nhiễm sắc, nên về mặt lý thuyết, nó sẽ đạt mục tiêu nhanh hơn.

Với công nghệ này, Celera đã làm việc trên các bộ gene vi khuẩn nhỏ hơn, và dường như thành công với các gene động vật tương đối đơn giản, như vi khuẩn và ruồi. Tuy nhiên, các nhà phê bình nghi ngờ rằng phương pháp này sẽ không giải mã được các bộ gene thú phức tạp. Chẳng hạn người và chuột, do chứa rất nhiều ADN trùng lặp, sẽ làm rối rắm các phân tích của máy tính trên những mẩu ngẫu nhiên.

Với việc công bố cùng lúc bản đồ gene người sơ bộ hồi năm ngoái trên Science và Nature, người ta cho rằng thành công của Dự án Gene Người và Celera đều có giá trị như nhau. Nhưng nay, Waterston, một trong những tác giả của báo cáo mới đây, cho biết thành công của Celera là ảo, và rằng công ty này đã lắp ráp các số liệu cá nhân và dữ liệu chung theo cách giữ lại thông tin trong những mẩu tương tự.

Tuy nhiên, theo Gene Myers, Phó chủ tịch của Celera, nghiên cứu của Waterston mắc sai lầm nghiêm trọng vì nó chỉ mô phỏng việc tái xây dựng một nhiễm sắc thể. Myers cho biết thành công của Celera không dựa chút nào vào thông tin của Dự án Gene Người. Thực tế, nhóm của họ đã có một nghiên cứu không công bố, trong đó họ đã viết lại toàn bộ trình tự bộ gene người mà không chứa các dữ liệu chung.

B.H. (theo NewSci)