Bộ tộc Dogon và sự hiểu biết kỳ lạ về sao Thiên Lang

Một chiếc mặt nạ của người Dogon.

Nhà chủng tộc học Pháp Marcel Griaule khi nghiên cứu các truyền thuyết của người Dogon đã phát hiện, họ có những hiểu biết phi thường về thiên văn. Chẳng hạn họ biết Thiên Lang là một ngôi sao đôi. Điều kỳ lạ là bộ tộc này ở sâu trong rừng châu Phi và không hề có kính viễn vọng.

Chúng ta đang ở vào năm 1947, trong vùng đất của người Dogon, một bộ tộc có 250.000 người, từ lâu không thích tiếp xúc với người châu Âu. Nhưng đã đến thời điểm mở cửa: Lần đầu tiên các già làng đồng ý truyền thụ cho một người da trắng bí ẩn của sự tạo lập thế giới. Bởi vì từ hơn 10 năm qua, nhà nhân chủng học Pháp Marcel Griaule đã biết thu phục lòng tin của họ.

Sự truyền thụ cần đến 33 ngày. Với những bức họa trên vách đá và hình vẽ trên cát, cụ Ogotemmeli - người phát ngôn của các pháp sư Dogon - giải thích cho người học trò da trắng vũ trụ đã phát sinh từ hư vô như thế nào, vì sao nhánh Amma (dải Ngân hà) là trục của vũ trụ, bằng cách nào sao Đỉnh (sao Mộc) đi theo sao Mai (sao Kim) trong khi quay chầm chậm quanh mặt trời. Griaule nhận ra rằng vũ trụ quan của người Dogon thật phong phú.

Nhưng trên hết, dường như họ có kiến thức cực kỳ chính xác về ngôi sao Sigi Tolo mà họ đặt ở giữa tất cả. Thật ra đó là sao Thiên Lang, ngôi sao sáng nhất bầu trời. Cụ Ogotemeli nói rằng còn có một ngôi sao khác, sao Po Tolo, quay xung quanh Thiên Lang trong chu kỳ 50 năm. Theo truyền thuyết của bộ tộc Dogon, đất trên ấy được thay thế bằng kim loại, nên nó rất cô đặc, và có khối lượng lớn khủng khiếp. Ở giữa hai sao này là sao Emme Ya, lớn hơn Po Tolo, nhưng lại nhẹ hơn 4 lần, nó đỏ như máu khi mới sinh ra, rồi trắng lại.

Tất cả sẽ chỉ như một huyền thoại của thổ dân châu Phi nếu các nhà thiên văn hiện đại không tìm thấy ở đấy một vài điều chính xác. Bởi vì quanh sao Thiên Lang quả thật có một ngôi sao lùn trắng, loại sao nhỏ nhất và cô đặc nhất vũ trụ, và có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Nói cách khác, đó chính là hình ảnh của Po Tolo! Các nhà thiên văn cũng phỏng đoán có sự hiện diện của một sao thứ ba trong hệ sao đó, phải chăng đó là Emme Ya.

Vì sao người Dogon lại biết chính xác như thế? Nhiều nhà nghiên cứu đã giải đáp bí ẩn đó. Đầu tiên là Robert Temple, Hội Thiên văn Hoàng gia Anh. Năm 1976, ông cho xuất bản cuốn Bí mật sao Thiên Lang để tiết lộ với thế giới rằng sở dĩ người Dogon biết rõ về vũ trụ, chính bởi vì cách đây 5.000 năm, họ đã được các sinh vật từ sao Thiên Lang đến thăm. Những cư dân Thiên Lang đó đi trên một chiếc thuyền to tạo ra giông bão lớn, trước khi giảng dạy cho thổ dân Dogon về bí mật của vũ trụ. Tuy nhiên theo Temple, người Dogon không phải là bộ tộc duy nhất tiếp nhận được kiến thức đó. Các nền văn minh cổ Ai Cập và Summerien cũng được xác lập bởi những sinh vật lạ. Robert Temple đã chứng minh lý thuyết của ông bằng cách nhắc đến những kiến thức đáng kinh ngạc của các dân tộc này về lịch sử cổ, vật lý Pythagore, lý thuyết hỗn độn, và những đo đạc tại kim tự tháp Giza (xếp thẳng hàng với sao Thiên Lang).

Một ngôi làng của người Dogon.

Cách đây 20 năm, hai nhà thiên văn Carl Sagan và Kenneth Brecher cho rằng kiến thức về sao Thiên Lang của người Dogon là do những người châu Âu đến đấy trước Griaule truyền đạt lại cho họ. Họ cho rằng một nhà truyền giáo đam mê thiên văn học châu Âu đã gặp pháp sư Dogon và nói với ông về tầm quan trọng của sao Sirgi Tolo trong tín ngưỡng, rằng nó là biểu tượng cho tinh thần hy sinh và sự bình đẳng trên thế giới.

Một giả thuyết nữa do nhà vật lý thiên văn Pháp Jean-Marc Bonnet-Bidaud đưa ra. Từ lâu ông quan tâm đến một bí ẩn khác của Thiên Lang. Nhiều chứng cứ trong các văn bản cổ Hy Lạp và Trung Hoa nhắc đến một ngôi sao đỏ chứ không phải trắng như người ta thấy hiện nay. "Nhiều sự kiện rời rạc có thể liên quan đến một thực tế duy nhất", nhà thiên văn giải thích. Có thể cách đây trên 2.000 năm, lực hấp dẫn của Thiên Lang đã hút một phần lớn vỏ khí của nó, tạo ra một đám mây bao phủ toàn hệ thống. Lần đó, ánh sáng của Thiên Lang đã bị lọc bớt và có màu đỏ. Hồi ức về màu sắc đó đã được truyền lại cho tổ tiên của của người Dogon, và họ đã đưa vào truyền thuyết. Nhưng họ lại giải thích sự thay đổi này là do một ngôi sao thứ nhì, đồng hành của Thiên Lang. Có lẽ người Ai Cập cổ cũng là nhân chứng của hiện tượng đó. Sao Thiên Lang rất quan trọng với người Ai Cập, vì khi mọc lên (mỗi năm một lần), nó sẽ thông báo về cơn lũ của sông Nil.

Năm 1998, Jean-Marc Bonnet-Bidaud đến vùng Sanga để tìm hiểu kiến thức thiên văn của người Dogon. Ông chú ý đến hai thánh địa được kể trong tín ngưỡng của họ. Địa điểm thứ nhất là Polio Kommo. Ở đó có một cái bàn đá và một đống đá xếp lại, đánh dấu bởi nơi hạ cánh chiếc thuyền của người Thiên Lang theo truyền thuyết. Nhà thiên văn nhận thấy, từ vị trí đó có hai khối đá đánh dấu hướng mà sao Thiên Lang và mặt trời cùng mọc ở chân trời. Địa điểm thứ nhì là một cái hang, mà từ một vị trí chính xác trong đó, người ta có thể nhìn thấy sao Thiên Lang giữa hai khối đá. Tất cả chứng tỏ từ rất lâu, người Dogon đã nắm được kiến thức về thiên văn học, và đã lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tài Hoa Trẻ (Theo S&V Junior)