Khai quật tác phẩm nghệ thuật "cổ xưa nhất"

Hang Blombos, cách thủ đô Cape Town 290 km về phía đông.

Trên vách đá bên bờ biển mũi Cape, Nam Phi, một nhóm nghiên cứu quây quần bên bếp lửa, kinh ngạc về những gì họ vừa tìm thấy - những tác phẩm trạm trổ trừu tượng thời tiền sử. Đáng nói nhất là tuổi của chúng: khoảng 70.000 năm, thời điểm mà con người dường như mới tạm đủ về thể chất, chứ chưa tiến hóa về tinh thần.

Nếu đúng, thì điều này đã đánh đổ các giả thuyết trước đây về sự tiến hóa tinh thần của người tiền sử (Homo sapien). Họ đã phát triển sớm hơn nhiều so với chúng ta tưởng. Trước đó, bằng chứng cổ nhất về nghệ thuật chạm trổ được tìm thấy chủ yếu tại Pháp, vào thời kỳ đồ đá cũ ở châu Âu, cách đây chưa đầy 30.000 năm.

Có thật những đường vạch này là một "tác phẩm nghệ thuật", hay chỉ đơn giản là những nét nguệch ngoạc vô tình?

Theo Tiến sĩ Christopher, “bản thân những nét chạm trổ này là một dạng hình học khá phức tạp. Chúng tôi không hiểu chúng có nghĩa gì, nhưng có thể đó là những biểu tượng rất có ý nghĩa với người đã trạm khắc nên nó, và với những người sống xung quanh hang”.

Trong hang, người ta còn tìm thấy hơn 8.000 mẩu đá hoàng thổ khác, rất nhiều trong số chúng được mài nhẵn như thể để tạo ra bột nhuộm. Các nhà nghiên cứu cho rằng đầu tiên người ta đập đá thành các mẩu nhỏ, sau đó mài nhẵn và vạch lên đó những sọc chéo và đường thẳng để tạo nên một đường ren phức tạp. Thứ bột thu được từ quá trình mài đá được trộn với mỡ để vẽ lên người hoặc trang trí các đồ tạo tác.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà khoa học đều đồng ý rằng đây là những tác phẩm tư duy trừu tượng hay có ẩn ý nghệ thuật. Steve Kuhn của Đại học Arizona nhận định: “Sẽ thuyết phục hơn nếu họ tìm được thêm nhiều mẩu đá có chạm trổ như thế, hoặc nhiều lần phát hiện thấy những biểu tượng tương tự tại những địa điểm khác nhau. Theo tôi, đây có thể chỉ là các nét vẽ nguệch ngoạc, thực sự chẳng có ý nghĩa gì cả”.

B.H. (theo Reuters, BBC)