Nhìn thấu trái tim "phập phồng" của hệ ngân hà

Trung tâm sôi sục của Milky Way.

Một "thành phố" với vô số ngọn đèn sáng rực, hàng tỷ đốm sáng li ti như đầu đinh ghim đang nhấp nháy, xanh, đỏ rực rỡ. Đó là toàn cảnh về "trái tim" sôi sục, dày đặc hố đen và các ngôi sao đang chết của Milky Way - hệ thiên hà nơi chúng ta đang sống.

David Wang và cộng sự thuộc Đại học Massachusetts (Mỹ) đã tạo nên bức ảnh đặc biệt này bằng cách ghép 30 bức ảnh riêng rẽ do đài quan sát Chandra (đang theo dõi vũ trụ bằng tia X) chụp được. Chandra giúp loại bỏ bóng nhiễu của bụi vũ trụ, tạo nên một hình ảnh rõ nét về trung tâm ngân hà.

Thông thường, các nhà khoa học rất khó quan sát nơi sâu thẳm nhất của dải ngân hà, do khí và bụi vũ trụ đã chắn mất tầm nhìn. Những quan sát trước đây chỉ cho thấy có khoảng một chục nguồn năng lượng lớn trong "trái tim" này. Nhưng nay, nhờ có thiết bị phân giải cao của Chandra, ông Wang đã phát hiện tại đó có khoảng 1.000 lò phát năng lượng tia X, so sánh với con số ít ỏi trước đây.

Các bức ảnh của Chandra chỉ khoanh hẹp trong phạm vi trung tâm Milky Way, nhưng chừng đó đã là quá lớn: Vùng này rộng khoảng 400 năm ánh sáng, với độ dài tương ứng là 900 năm. (Năm ánh sáng: khoảng cách mà ánh sáng đi được trong 1 năm, bằng khoảng 9,6 nghìn tỷ km).

Phân tích các vật thể trong bức ảnh mới, Wang tin rằng rất nhiều nguồn năng lượng tia X trong số đó là các hố đen, sao lùn trắng ("đống tro tàn" của các ngôi sao cháy gần hết, có kích cỡ bằng trái đất của chúng ta) và các sao neutron - phần còn lại sau vụ nổ của một ngôi sao lớn. “Điều này cho chúng ta một hình dung mới về trạng thái hỗn loạn tự nhiên của trung tâm hệ ngân hà, nơi diễn ra tương tác của tất cả các thành phần như sao, khí, bụi, trường từ và lực hấp dẫn”, Wang nói.

Theo ông, sự giải phóng tia X dường như có liên quan tới hoạt động mãnh liệt tại trung tâm Milky Way, nơi các ngôi sao được sinh ra và chết đi với tốc độ nhanh hơn nhiều so với vùng “ngoại ô” của thiên hà. Ở đây, khí nóng và trường từ mạnh mẽ đã tạo nên một áp suất cực lớn, "ép" các lò chứa giải phóng tia rơnghen.

B.H. (theo CNN)