Phát hiện cây nắp ấm kén ăn đầu tiên

Cây N. albomarginata dụ dỗ mối bằng những sợi tơ trắng của nó.

Được trang bị những chiếc bẫy dính chặt hay trơn nhẫy, hầu hết các thực vật ăn thịt không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc tiêu thụ tất cả các sinh vật bé nhỏ rơi vào tròng của nó. Nhưng một cây nắp ấm ở rừng nhiệt đới Brunei dường như đã đạt độ tinh xảo trong nghệ thuật bắt mồi - chúng chỉ quyến rũ loài mối.

Nepenthes albomarginata, loài nắp ấm cầu kỳ này có thể bắt hàng ngàn con mối nhờ những chiếc lá dạng lọ, được “bôi mỡ” của nó. Bên trong lọ chứa đầy các chất dịch tiêu hóa, sẵn sàng "làm mắm" kẻ xấu số.

Theo Marlis Merbach tại Đại học Frankfurt (Đức) và cộng sự, đây là trường hợp thực vật ăn thịt “kén cá chọn canh” đầu tiên mà khoa học ghi nhận được. Hơn nữa, đây cũng là loài duy nhất dùng các mô của chính nó để nhử con mồi.

Nhóm của Merbach phát hiện rằng N. albomarginata dụ dỗ mối bằng những sợi tơ trắng mọc quanh miệng nắp. Những con mối đi kiếm ăn không thể cưỡng lại món ăn béo bở này, bèn báo tin về chiến lợi phẩm cho những kẻ cùng tổ, rồi mới lục tục định cắt nhỏ chúng ra và mang về nhà. Lũ mối sảy chân vào chiếc nắp ấm và thế là hết. Vì mối là sinh vật xã hội, nên cây nắp ấm có thể yên tâm chờ đợi một bữa ăn lớn: Khi một con mối bị thu hút, cả tổ của nó có thể cùng bị lôi cuốn theo.

Thông thường, những loại cây ăn thịt này chỉ bắt được vài chục con côn trùng trong vòng đời dài 6 tháng của nó. Nhưng chỉ trong 1 phút quan sát, nhóm nghiên cứu đã thấy 22 con mối bị rơi vào nắp ấm của cây N. albomarginata.

Chiến thuật tinh vi này là một ví dụ tuyệt vời về sự thích nghi, theo các nhà nghiên cứu. Không có thực vật nào khác biết sử dụng sự chuyên môn hóa của cơ thể để làm "mồi câu" sinh học như thế. Phần lớn thực vật nắp ấm sống trên các tầng cây cao trong rừng mưa nhiệt đới, và sử dụng vẻ yêu kiều hay mùi thơm để thu hút những côn trùng có cánh vào cái bẫy của chúng. Còn N. albomarginata sống trên thảm rừng âm u, nơi có rất ít động vật sinh sống. Vì thế, nó phải nhờ đến các lưỡi câu từ thịt của chính mình.

B.H. (theo Nature)