Xây các khu bảo tồn biển ở Việt Nam - yêu cầu cấp bách

Vùng biển nhiệt đới Việt Nam là một trong những nơi có hệ đa dạng sinh thái cao nhất, nhưng đang bị hủy diệt.

Từ một loài có số cá thể lớn, rùa biển Việt Nam hiện đã bị xếp vào loại động vật biển quý hiếm. Chung số phận với chúng là nhiều loài thủy sản khác, bị đánh mìn, đánh điện, lưới cào..., vét “sạch sành sanh” bằng đủ phương tiện. Một giải pháp bền vững cho vấn đề này là xây dựng các khu bảo tồn biển càng sớm càng tốt.

Kết luận này vừa được đưa ra tại một hội thảo khoa học về rùa biển, tổ chức tại Hà Nội.

Theo thống kê gần đây của Viện Hải dương học Việt Nam, vùng biển nước ta có trên 11.000 loài động thực vật, trong đó có 94 loài thực vật ngập mặn, 2.175 loài cá biển, 21 loài bò sát, 21 loài thú biển...và 1.290 loài động thực vật sống trên các đảo và quần đảo. Không chỉ đa dạng về loài, vùng biển Việt Nam còn được đánh giá là đa dạng về hệ sinh thái tiêu biểu của vùng biển nhiệt đới, với rạn san hô, cỏ biển, rừng ngập mặn...

Tuy nhiên, do ý thức của người dân chưa cao nên họ đã đánh bắt thủy sản bằng mọi cách có thể, phá hủy các hệ sinh thái biển và khiến nhiều loài thủy sinh giảm số lượng nghiêm trọng. Mặt khác, nhịp độ tăng trưởng du lịch biển ngày càng tăng nhưng thiếu sự kiểm soát, chẳng hạn việc khai thác san hô, rùa, đồi mồi để làm hàng thủ công mỹ nghệ bán cho khách, cũng là nguyên nhân dẫn đến thất thoát tài nguyên biển nhanh chóng. Thêm vào đó, theo một cán bộ Phân viện Hải dương học Hải Phòng, “nhiều địa phương, để hoàn thành chỉ tiêu kinh tế đề ra đã khai thác tối đa nguồn lợi thủy sản”.

Xây dựng thật nhanh các khu bảo tồn

Theo ông Nguyễn Chu Hồi, Phân viên Hải dương học Việt Nam tại Hải Phòng, một trong những giải pháp để bảo vệ bền vững tài nguyên biển của nước ta là xây dựng các khu bảo tồn biển (MPA) càng sớm càng tốt. Hiện nay, thế giới có 1.306 khu MPA, trong đó vùng biển Đông Á có 92 khu. Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế, nhiều vùng biển nước ta như Cát Bà, Côn Đảo, Hòn Mun và Trường Sa... là những vùng biển cần có kế hoạch bảo vệ bởi lẽ, đây là những vùng biển đặc trưng cho hệ sinh thái biển Việt Nam.

Theo đó, các nhà khoa học đã thống nhất 6 kiểu hình của MPA, bao gồm: khu dự trữ tự nhiên, vườn quốc gia, kỳ quan thiên nhiên, khu bảo tồn loài, khu bảo tồn cảnh quan, khu bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Sau khi khảo sát, Viện Hải dương học Việt Nam đã xác định 16 vùng biển nước ta đủ tiêu chuẩn xây dựng khu bảo tồn biển, trong đó có Cô Tô, Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Cồn Cỏ, phá Tam Giang - Cầu Hai, Hải Vân - Sơn Trà, Cù lao Chàm, Lý Sơn, Hòn Mun - Bích Đầm, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc, Trường Sa...

Sau thời gian dài chờ đợi, cụm đảo Hòn Mun (Khánh Hòa) đã được phép của Nhà nước thiết kế thành khu bảo tồn biển vào tháng 5/2001, do Ngân hàng Thế giới tài trợ chính. Dự kiến, sau 3-4 năm, khu bảo tồn trên mới hoàn thành. Ngoài ra, theo Tiến sĩ Võ Sĩ Tuấn, Viện phó Viện Hải dương học Nha Trang, riêng hai vùng biển Cát Bà và Côn Đảo đã có kế hoạch bảo tồn cả rừng và biển. Trong tương lai, hai khu bảo tồn này ngoài chức năng bảo tồn biển, còn có thêm dự án về môi trường biển. Theo nhiều nguồn tin, đã có thêm 11 MPA được xác định luận chứng khoa học kỹ thuật, số còn lại đang được khảo sát về mặt tư liệu khoa học cũng như đánh giá tiềm năng sinh học bảo tồn.

(Theo SGGP)