Dùng “chổi” nguyên tử cứu bức tranh bị hủy hoại của Monet

Một góc bức tranh trong loạt tranh về hoa súng của Monet.

Vẻ đẹp nguyên thủy của "Hoa súng", một tác phẩm của họa sỹ nổi tiếng người Pháp Claude Monet, đang được các nhà khoa học Mỹ phục hồi bằng cách ôxy hóa muội than bám trên bề mặt nó, tương tự như cách mà ôxy nguyên tử phá hủy vỏ ngoài của các tàu không gian.

Bức tranh bị khói phá hủy nghiêm trọng trong một vụ hỏa hoạn ở Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York (MOMA), năm 1958. Năm 1961, MOMA đã gửi họa phẩm bám đầy muội than này tới Trung tâm bảo tồn tại Viện Mỹ thuật của Đại học New York. Nơi đây, nó trở thành một dụng cụ giảng dạy có giá trị.

Gần đây, sau thành công của NASA trong việc loại bỏ một vết son môi khỏi một bức tranh của Andy Warhol, các nhà bảo tồn của Viện Mỹ thuật đang hy vọng có thể học tập phương pháp "tẩy tranh" hiệu quả này: Cho bay hơi chất bẩn bằng cách dùng ôxy phá hủy chúng.

Trong quỹ đạo thấp của trái đất, bức xạ mặt trời phân tách phân tử ôxy thành các đơn nguyên tử ôxy hoạt động mạnh. Chúng oanh tạc các tàu không gian và phá hủy lớp vỏ bề mặt của tàu. Dựa trên hiện tượng này, Bruce Banks và Sharon Miller thuộc Trung tâm nghiên cứu Glenn của NASA ở bang Ohio, đã suy luận rằng có thể sử dụng các nguyên tử ôxy hoạt động mạnh để ôxy hóa các chất bẩn bám trên bức tranh, biến chúng thành hợp chất dễ bay hơi.

Hai nhà nghiên cứu đã chế ra một thiết bị nhỏ có thể sản sinh một chùm nguyên tử ôxy và helium tuổi thọ ngắn, rộng khoảng 3 mm, đóng vai trò như "chổi quét". (Helium có tác dụng ngăn chặn quá trình hóa hợp nhanh của nguyên tử ôxy thành phân tử ôxy).

Thử nghiệm trên một trên một góc tranh hư hại của Monet, nhóm nghiên cứu nhận thấy nguyên tử ôxy nhanh chóng làm bay hơi bồ bóng và các hạt chất dính đã hóa than, nhưng lại không phản ứng với chính các chất màu. Vì phần lớn các chất màu là ôxít kim loại đã ở trong trạng thái ôxy hóa cao nhất, nên chúng không thể bị ôxy hóa thêm nữa.

Hiện bức tranh ở trong tình trạng bị muội đen che phủ hầu như hoàn toàn, nhưng nhóm nghiên cứu đang cố gắng tái tạo màu xanh dương và xanh lá cây của nó. Miller tin tưởng rằng toàn bộ họa phẩm sẽ được khôi phục trong tương lai không xa.

B.H. (theo NewScientist)