Nhật - Mỹ nhận giải Nobel Hoá học

Ryoji Noyori.

Giải Nobel Hoá học năm nay thuộc về William Knowles (Mỹ), Ryoji Noyori (Nhật) và Barry Sharpless (Mỹ). Cả ba đã có những đóng góp lớn trong việc tổng hợp phân tử không đối xứng, tạo ra một lĩnh vực nghiên cứu hoá học hoàn toàn mới.

Nhiều phân tử xuất hiện ở hai thể - như mặt trái và mặt phải bàn tay con người - như hình thật và ảnh gương. Các nhà hoá học gọi chúng là "chiral". Trong thiên nhiên, luôn ngự trị một trong hai dạng. Nhưng trong khi một dạng phân tử thích nghi trong các tế bào thì nửa kia của nó lại rất có hại. Bởi thế, cần phải tìm ra phương pháp tách biệt hai loại phân tử này cho các ứng dụng chế tạo dược phẩm.

Chính ba người nhận giải Nobel năm nay đã tìm ra phương pháp tách phân tử trong các phản ứng hạt, tạo ra các dạng chiral riêng biệt. William

William Knowles

Knowles phát hiện ra một kim loại thay thế trong quá trình "xúc tác chiral", để tạo ra sản phẩm cuối cùng gồm hai dạng phân tử riêng biệt. Kết quả nghiên cứu ngay lập tức tìm được ứng dụng trong quy trình sản xuất dược phẩm chữa bệnh Parkinson. Tiếp theo, Ryoji Noyori đã phát triển và bổ sung các chất xúc tác chiral khác, hoàn thiện quy trình trên.

Barry Sharpless

Trong khi nhóm hai nhà hoá học tập trung vào khía cạnh thuỷ nhiệt trong phản ứng tổng hợp phân tử không đối xứng, Barry Sharpless lại hướng vào phân tích chất xúc tác chiral trong phản ứng ôxy hoá. Theo đánh giá của Hội đồng Nobel, kết quả nghiên cứu của ba nhà khoa học đã mở ra một hướng mới cho nghiên cứu hoá học. Riêng Sharpless vì có đóng góp lớn hơn, nên đã được nhận một nửa giải.

Knowles, 84 tuổi, Đại học St Loius, Missouri (Mỹ) và Noyori, 63 tuổi, Đại học Nagoya (Nhật Bản) nhận 10 triệu curon (khoảng 500.000 đôla) và Sharpless, 60 tuổi, Học viện nghiên cứu La Jolla, California (Mỹ), nhận 10 triệu curon còn lại.

Giải Nobel Hoá học năm 2000 cũng thuộc về hai nhà khoa học Mỹ: Alen Heeger, Alan MacDiarmid (gốc New Zealand) và một nhà khoa học Nhật Hideki Shirakawa.

Minh Hy (theo dpa, BBC)