Công bố giải Nobel Vật lý

Nhà Vật lý Wolfgang Ketterle.

Vinh quang trong lĩnh vực Vật lý năm nay thuộc về hai nhà khoa học Mỹ (Eric Cornell, Carl Wieman) và nhà khoa học Đức, Wolfgang Ketterle, với công trình nghiên cứu tạo ra một trạng thái mới của vật chất ở sát điểm 0 tuyệt đối.

Eric Cornell, 39 tuổi của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia ở Boulder, Colorado; Carl Wieman, 50 tuổi, của Đại học Colorado và nhà khoa học Đức Wolfgang Ketterle, 43 tuổi, của Viện Công nghệ Massachussetts (Mỹ). Tổng trị giá của giải Nobel Vật lý năm nay là 943.000 USD.

Năm ngoái, giải Vật lý thuộc về hai nhà nghiên cứu: Zhores Alferov của Viện Vật lý kỹ thuật Ioffe, St. Petersburg, Nga và Herbert Kroemer, nhà nghiên cứu người Đức làm việc tại Đại học California, Mỹ, với cống hiến trong việc phát triển công nghệ liên lạc vệ tinh.

Trạng thái mới của vật chất

Năm 1924, Albert Einstein (Đức) và Satyendra Bose (Ấn Độ) đưa ra một giả thuyết cho rằng, ở nhiệt độ gần điểm không tuyệt đối (-273 độ C), các nguyên tử không còn chuyển động tự do nữa mà sẽ co lại thành một dạng nguyên tử đồng nhất. Khi đó, vật chất sẽ "hóa đặc" trong một khối gọi là hóa đặc Bose-Einstein.

70 năm sau giả thuyết trên mới được chứng minh bằng thực nghiệm trên đồng vị Rubidium 87 ở nhiệt độ gần sát mức 0 độ K. "Hóa đặc" tạo ra lần đó là một dạng nguyên tử đồng nhất, cực kỳ bền vững.

Carl Wieman và Eric Cornell, Đại học Colorado (Mỹ), làm thí nghiệm với đồng vị nhẹ của Rubilium ở nhiệt độ 3 phần tỷ độ K (nhiệt độ thấp nhất hiện nay). Thoạt đầu "hóa đặc" tạo ra cũng rất bền vững. Nhưng khi nó bị tác động bởi từ trường mạnh thì một hiện tượng rất lạ đã xảy ra: "Hóa đặc" phồng lên, bồng bềnh ở trạng thái plasma, rồi đột ngột nổ tung. Về tính chất, vụ nổ này rất giống các vụ nổ bên trong của những ngôi sao trẻ.

Phát hiện về hóa đặc Bose-Einstein, một trạng thái mới của vật chất, sẽ mang lại những ứng dụng có tính cách mạng trong các lĩnh vực như công nghệ nano và đo lường chính xác. Nghiên cứu cũng sẽ giúp giới khoa học sử dụng các nguyên tử bất động vào việc xác định những đặc tính cơ bản của vật chất.

Tuần lễ công bố giải Nobel

Tuần lễ Nobel năm nay đã mở màn hôm qua (8/10) với sự đăng quang của các nhà Y học Anh và Mỹ.

Ngày mai, giải Nobel Hóa học và Kinh tế sẽ được công bố.

Thứ năm tới, theo dự kiến sẽ công bố giải Nobel Văn học.

Thứ sáu, giải Nobel Hòa bình, sẽ được công bố ở Oslo, Nauy. Đây là giải duy nhất không được trao tại Thụy Điển.

Minh Hy - Bích Hạnh (theo AP)