Vi khuẩn dịch hạch bị đưa ra ánh sáng

Minh họa Cái chết Đen tràn qua châu Âu giữa những năm 1347-1351.

Các nhà khoa học Anh tại Trung tâm Sanger ở Cambridge đã giải mã được toàn bộ 4.012 gene của loại vi khuẩn mang tên Yersinia pestis - gây bệnh dịch hạch hay Cái chết Đen, từng xoá sổ 1/3 dân số châu Âu vào thế kỷ 14. Điều này mở đường cho việc tìm ra các loại vacxin chủng ngừa hữu hiệu.

Vi khuẩn dịch hạch xâm nhập vào người theo hai con đường. Một, qua loài bọ chét (vừa hút máu chuột bị bệnh vừa hút máu người). Hai, lan truyền qua không khí và đường hô hấp, xuất phát từ những người bị bệnh qua các cơn ho. Theo đường không khí và đường hô hấp, dịch hạch thường lây lan rất nhanh và có thể huỷ hoại người bệnh chỉ trong vài ngày, làm xuất hiện những hạch sưng vù dưới cánh tay hoặc vùng háng. Người bệnh thấy ớn lạnh, kiệt sức.

Cho đến nay, hằng năm, dịch hạch vẫn cướp đi khoảng 2.000 người, chủ yếu ở châu Phi và châu Á. Khả năng kháng thuốc của chúng cũng không ngừng tăng lên.

Bản đồ gene của Y.pestis mở ra khả năng tìm thấy những loại kháng sinh và vacxin chủng ngừa có thể kiểm soát hoặc vô hiệu hoá loại vi khuẩn này. Tiến sĩ Julian Parkhill thuộc Trung tâm Sanger cho biết: Nhiều đặc điểm trong hệ thống gene của Y.pestis đã để lộ cho thấy vì sao chúng độc hại thế. Các gene này cho phép vi khuẩn tương tác và trưởng thành cả trong động vật lẫn sâu bọ, hút chất dinh dưỡng từ các bộ phận đã bị chúng làm nhiễm độc và né tránh sự tấn công của hệ thống miễn dịch.

Bản đồ gene của Y.pestis cũng giải thích vì sao vi khuẩn này có khả năng biến đổi cách thức tồn tại rất nhanh để thích nghi. Những khu vực tập trung đông dân cư và ô nhiễm là môi trường đặc biệt thích hợp với chúng. Đó là lý do vì sao dịch hạch dễ bùng phát lan tràn, và do đó, có thể trở thành một vũ khí của bọn khủng bố.

Nắm được phương thức tồn tại và biến hoá của vi khuẩn Y.pestis là chìa khoá để tìm ra loại thuốc khống chế chúng. Các chuyên gia của Trung tâm Sanger cho biết, sau công trình giải mã này, các nhà khoa học Anh đã bắt tay ngay vào việc điều chế một loại vaxcin chủng ngừa dịch hạch. Tiến sĩ Stewart Cole thuộc Viện Pasteur ở Paris nói: "Thông tin chứa đựng trong chuỗi gene của Y.pestis sẽ được ứng dụng để bảo đảm rằng bệnh dịch hạch sẽ không bao giờ lan tràn, kể cả trong trường hợp bị bọn khủng bố sử dụng như một thứ vũ khí".

Lao Động (Theo Nature)