Những kẻ đi lậu vé lên sao Hỏa

Tàu thăm dò Beagle 2.

Trong thập kỷ tới, các mẫu vật do tàu thăm dò sao Hỏa gửi về sẽ giúp chúng ta xác định, liệu trên đó có sự sống hay không. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay vẫn là việc khử trùng cho các thiết bị khoa học. Bởi vì biết đâu chẳng có những vi khuẩn quá giang "lén" lên hành tinh này, rồi gây nhiễu trong các phép thử.

Năm 1976, lần đầu tiên tàu Viking hạ cánh trên sao Hỏa. Đáng tiếc, nó không tìm thấy một tín hiệu nào về sự sống, ngoại trừ khám phá ra một bề mặt bị cày xéo dữ dội và liên tục bị các chùm tia cực tím tấn công.

Sau lần đó, hầu hết các nhà khoa học đều tin rằng, không thể có sự sống trên Hỏa tinh. Tuy vậy, bằng chứng về sự tồn tại của những sinh vật sống trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt - như dưới lớp băng dày ở Nam Cực, dưới các suối nước nóng, hoặc trên miệng các núi lửa... - cộng với bằng chứng về sự hiện diện của nguồn nước trên sao Hỏa, đã thay đổi suy nghĩ của các nhà khoa học và làm tăng hy vọng tìm thấy sự sống trên hành tinh Đỏ.

Tuy nhiên, vấn đề lớn đặt ra hiện nay là việc khử trùng cho thiết bị khoa học trên các tàu thăm dò. Cả hai cơ quan Vũ trụ - của Mỹ (NASA) và của châu Âu (ESA) - đều đang tập trung nghiên cứu vấn đề này. Họ mong tìm ra những kỹ thuật mới, khử trùng hữu hiệu hơn. Bởi kỹ thuật truyền thống - khử trùng bằng hơi nóng 100 độ C trong vòng 30 tiếng đồng hồ - tỏ ra không thích hợp với các bộ vi xử lý nhạy cảm.

Theo dự định, vào giữa năm 2003, ESA sẽ gửi một tàu thăm dò có tên Mars Express (mang theo robot Beagle 2 của Anh), lên thu thập mẫu vật từ bề mặt và khí quyển của sao Hỏa. Về phần NASA, họ dự định sẽ phóng một tàu thăm dò sao Hỏa vào năm 2004, chuẩn bị cho các sứ mệnh tiếp theo vào năm 2007.

Hiện nay, cả NASA và nhóm chế tạo Beagle 2 đều từ chối công bố phương pháp mà họ sử dụng để diệt trùng, chờ đến khi kết thúc giai đoạn chuẩn bị. Tuy nhiên, họ đều tỏ ra quan tâm đặc biệt tới phương pháp diệt khuẩn trong y học, để làm sạch các dụng cụ mổ. Ở đó, người ta để các thiết bị trong thùng chân không, rồi phun hơi ôxy già (hydro peroxid) để sát trùng. Một điện trường cực mạnh tách các điện tử khỏi các phân tử ôxy già. Phản ứng này giết chết mọi sinh vật sống mà không hề làm hư hại bề mặt thiết bị.

Theo ông Mark Sims, người điều hành dự án Beagle 2, nhóm khoa học sẽ sử dụng phương pháp làm sạch plasma cho một số thiết bị kim loại, nhưng những bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mẫu vật sẽ được diệt khuẩn bằng nhiệt độ. Còn NASA cũng đang thử nghiệm nhiều phương pháp mới, trong đó có ý tưởng sử dụng nước siêu sạch và các phương pháp khử trùng bằng nước đã được áp dụng trong ngành công nghiệp bán dẫn để làm sạch các mạch điện tử.

Minh Hy (theo Nature)