Rừng không cứu nổi trái đất nóng lên

Chỉ riêng carbon chưa đủ để rừng lớn nhanh lâu dài.

Kết quả nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học Mỹ cho thấy, con người đã đặt quá nhiều hy vọng vào các “bồn chứa” carbon, rằng không phải tất cả các loại cây và đất trồng đều tự động hấp thụ và lưu giữ CO2, loại chất chính gây ra hiện tượng ấm lên toàn cầu.

Từ đây, con người có thể sẽ phải xem lại chiến lược “dùng rừng cứu trái đất” của mình, cũng như tìm kiếm giải pháp khác cho vấn đề biến đổi khí hậu.

Trong nhiều thập kỷ qua, hàm lượng CO2 trong khí quyển đã tăng liên tục do việc đốt nhiên liệu hoá thạch, hoạt động giao thông và công nghiệp hoá. Nhiều nhà khoa học tin rằng CO2 và các khí thải khác đang “bẫy” ánh sáng mặt trời, làm tăng nhiệt độ và gây nóng lên toàn cầu. Một số máy tính dự báo hàm lượng các khí nhà kính sẽ tăng từ 35 đến 50% trong 50 năm tới, kéo theo việc gia tăng nhiệt độ trái đất.

Nhưng thực vật đã "cứu nguy" một phần. Khi tăng trưởng, chúng hấp thụ CO2 trong các mô và thải ra ôxy. Tin tưởng vào quá trình này, giới khoa học rất ủng hộ việc bảo tồn các cánh rừng hiện có cũng như trồng thêm các cánh rừng mới, dùng chúng như các “bồn chứa” carbon nhằm “tiêu hoá” bớt lượng khí CO2 thừa trong khí quyển và làm dịu bớt hiện tượng ấm lên toàn cầu. Tuy nhiên, phát hiện mới cho thấy hy vọng đó là quá lạc quan.

Lớn cũng có chừng

Thí nghiệm được thực hiện trên hai khoảnh rừng thông Lobbolly gần Đại học Duke, Bắc Carolina, Mỹ. Trong một khoảnh, người ta bơm đều đặn hỗn hợp khí chứa 560 ppm (phần triệu) CO2 vào vòm cây, mô phỏng điều kiện khí hậu của năm 2050. Trong khoảnh còn lại, các ống dẫn bơm không khí thông thường với hàm lượng CO2 là 365 ppm.

Trong 2 năm, những cây tiếp xúc nhiều CO2 hơn đã tăng trưởng nhanh hơn 25%. Nhưng sau đó, chúng chậm lớn dần, trở về bằng tốc độ tăng trưởng của các cây nhận được ít CO2.

Ram Oren, trưởng một nhóm nghiên cứu của Đại học Duke, cho rằng việc cây giảm tốc độ tăng trưởng là do thiếu hụt các chất dinh dưỡng khác, đặc biệt là nitơ. Nói cách khác, nitơ là nhân tố giới hạn với sự tăng trưởng của cây rừng. Bằng chứng là khi bổ sung nitơ vào rừng thí nghiệm, những cây này đã mọc nhanh trở lại.

Các hoạt động nông nghiệp, ô nhiễm bầu không khí và các hoạt động khác tuy có làm tăng hàm lượng một số dạng nitơ trong môi trường. Nhưng những nguồn này không đủ hoặc không trực tiếp cung cấp được cho cây.

“Rừng có thể làm chậm lại tốc độ tăng CO2. Nhưng một khi "hút" thêm lượng carbon dư thừa có trong khí quyển, chúng cũng sẽ nhanh chóng rút kiệt dưỡng chất trong đất. Từ điểm đó, tốc độ tăng trưởng của chúng chậm lại đột ngột và khả năng lưu giữ carbon thêm nữa mất đi”, Oren nhận định.

Tích luỹ rồi… giải phóng

Trong nghiên cứu thứ hai, các nhà nghiên cứu của Đại học Duke và Bowdoin ở Brunswick, Maine kiểm tra khả năng phân huỷ lá và rễ cây trên tầng mùn của các mảnh rừng thí nghiệm. Họ thấy rằng khối lượng lớp mùn rác tăng lên trong khoảnh rừng có bổ sung CO2, nhưng sự phân huỷ cũng tăng lên với tốc độ tương đương. Như vậy, carbon đã trở lại khí quyển mà không hoá hợp vào lòng đất. Sau khi lá rơi khỏi thân cây, qua 3 năm, carbon chứa trong nó sẽ được tuần hoàn nguyên vẹn trở lại bầu khí quyển.

Vì thí nghiệm được thực hiện trên rừng thông, các nhà nghiên cứu do đó không đồng ý rằng kết quả này có thể áp dụng cho các vùng khác, chẳng hạn rừng nhiệt đới, nơi có điều kiện thời tiết và các loài cây khác hẳn. Tuy nhiên, nó cũng mang lại ý nghĩa rất lớn cho việc cải tiến các mô hình dự báo biến động khí hậu toàn cầu.

B.H. (theo CNN, 24/5)