Sự ra đời và cái chết “lập dị” của sao chổi Linear

Sao chổi Linear tan rã vào tháng 7/2000.

Một số nhà khoa học cho rằng, sao chổi, nhờ có nước đá và phân tử hữu cơ, đã gieo mầm sống trên trái đất. Nhưng Linear lại chứa rất ít hợp chất carbon cần cho sự sống, có thể do sự hình thành và phân hủy độc đáo của nó. Nếu các sao chổi khác cũng giống như Linear thì người ta sẽ phải xem lại giả thuyết trên.

Sao chổi ra đời khi những mảnh băng, đá và bụi to như núi tập hợp lại tại các khu vực lạnh giá nằm cách xa mặt trời, cũng vào thời điểm thái dương hệ xuất hiện. Các nhà thiên văn học rất quan tâm nghiên cứu sao chổi vì chúng có thể là những dấu vết để lại sau quá trình hình thành hệ mặt trời; căn cứ vào chúng, họ có thể tìm hiểu quá trình này.

Trong hệ mặt trời, sao chổi là những thiên thể ra đời rất sớm. Linear đã xuất hiện cách đây 4,6 tỷ năm. Nó tan rã vào tháng 7/2000, ở vị trí cách trái đất 60 triệu km, chỉ một vài ngày trước khi nó đến gần mặt trời nhất. Trong bản báo cáo khoa học hôm qua (17/5), ông Hal Weaver, Đại học John Hopkins, Mỹ, cho biết sao chổi này có nhiều điểm đặc biệt. Thứ nhất, nó được cấu tạo chủ yếu từ các hạt thể rắn và chỉ có một ít băng. Điều đó nghĩa là sao chổi này hình thành ở vị trí tương đối gần mặt trời, nơi băng tuyết không đọng lại nhiều quanh thể vật chất rắn. Ngoài ra, phân tích quang phổ của nó, các nhà khoa học thấy rằng Linear chứa rất ít hợp chất carbon. Như vậy càng chứng tỏ nó được hình thành trong môi trường ấm hơn so với nhiều sao chổi khác. Nhiệt độ cao hơn có thể đã làm những phân tử giàu carbon bay hơi vào vũ trụ.

Người ta có thể tìm hiểu sự hình thành Linear nếu biết nó tan rã như thế nào. Nhưng hiện nay các nhà thiên văn học cũng chưa biết sao chổi này "chết" vì lý do gì. Đây chính là điểm đặc biệt thứ hai. Thông thường, sao chổi nổ tung do va chạm với một thiên thể lớn hơn (điển hình là vụ Shoemaker - Levy đâm vào sao Mộc năm 1994), hoặc do bị mặt trời thiêu đốt. Nhưng Linear lại tan rã trong vũ trụ và quá trình này dường như kéo dài. Ông Weaver phỏng đoán: “Có thể chuyển động quay khá nhanh của Linear, kết hợp với việc nó tiến lại gần mặt trời, đã gây ra cái chết của sao chổi”.

Thứ ba, sau khi tan rã, xác Linear biến mất gần hết. Dựa vào lượng băng trên bề mặt sao chổi, các nhà khoa học ước tính phần lõi chổi phải nặng tới 300 tỷ kg. Tuy nhiên, mảnh vụn lớn nhất mà nó để lại cũng chỉ có khối lượng khoảng 3 tỷ kg. Như vậy, phần lớn cấu trúc Linear đã tan thành các mảnh kích cỡ từ 1 mm đến 50 m. Ông Weaver nói: “Tôi chưa bao giờ thấy một sao chổi như thế… vỡ thành nhiều mảnh và lõi biến mất”.

Đoan Trang (theo BBC, Reuters, 18/5)