“Xuất nhập khẩu” sinh vật tàn phá kinh tế thế giới

Từ châu Á, con bọ này đã sang tận Bắc Mỹ, tàn phá những cánh rừng xinh đẹp.

Mỗi năm, việc di chuyển động thực vật từ nước này sang nước khác, vô tình hay hữu ý, đều ngốn của thế giới hàng chục tỷ đôla. Thiệt hại này thể hiện dưới những hình thức như môi trường bị tàn phá, sức khỏe và tính mạng của con người và các sinh vật khác bị đe dọa nghiêm trọng…

Hôm thứ sáu, trong một cuộc họp báo chuẩn bị cho Ngày Đa dạng Sinh thái Quốc tế (22/5), các nhà khoa học thuộc Liên đoàn Bảo tồn Thế giới (IUCN) thông báo tin buồn: Cùng với sự phát triển của thương mại quốc tế, các loại cây - con cũng được vận chuyển từ nước này sang nước khác nhiều hơn. Hậu quả là số lượng những virus chết người, chẳng hạn virus lở mồm long móng, đã tăng vọt.

Nhà khoa học Mỹ Jeffrey McNeely khẳng định: “Sâu bọ, cỏ dại và mầm bệnh làm giảm năng suất trong nông nghiệp, khiến biển và hệ sinh thái nước ngọt bị suy thoái”.

Các trường hợp điển hình

4 năm về trước, hàng loạt bọ châu Á râu dài đã ngẫu nhiên đặt chân từ Trung Quốc tới Bắc Mỹ, nhờ “quá giang” cùng với hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước. Từ đó đến nay, chúng tàn phá không thương tiếc các cánh rừng Canada, phá hoại cây cối ở nhiều thành phố xinh đẹp của nước Mỹ. Những “vị khách không mời mà đến” khủng khiếp khác bao gồm ốc bươu vàng, sóc xám, chim myna Ấn Độ, muỗi hổ châu Á và cả ếch. Rời “quê hương bản quán” tới môi trường mới, chúng thoát khỏi sự đe dọa của các động vật ăn thịt ở quê hương, sinh sôi nảy nở rất “thoải mái”, làm khổ cây - con ở vùng đất mới.

Còn có trường hợp sinh vật “được mời” đàng hoàng. Người ta từng đưa cá pecca sông Nile vào hồ Victoria (châu Phi), phục vụ mục đích nuôi cá xuất khẩu. Doanh thu mà chúng mang lại cho nền kinh tế đạt xấp xỉ 400 triệu USD/năm. Nhưng đổi lại, pecca đã “diệt chủng” hàng chục, thậm chí hàng trăm cá hồ Victoria. Ngoài ra, từ ngày chúng đến đây, nạn phá rừng đã bùng nổ trong khu vực, vì người ta cần đốt rất nhiều củi để chế biến loài cá nhiều mỡ này trước khi đóng gói xuất khẩu. Đa dạng sinh thái bị đe dọa nghiêm trọng.

Nhưng những sinh vật này còn chưa đáng sợ bằng vi sinh vật. Virus lở mồm long móng đe dọa tấn công tất cả các động vật có móng, buộc Chính phủ Anh phải thiêu hủy hơn 2 triệu bò và cừu. Có khả năng virus này cũng bắt nguồn từ châu Á.

Cần phải hành động

Ông McNeely cho biết, INCN đang phối hợp với các cơ quan môi trường của LHQ trong các dự án giáo dục nâng cao nhận thức về tác hại của những “kẻ xâm nhập” - sinh vật. Đó là việc dễ làm nhất, còn nói chung, ông khẳng định: “Chúng ta không thể mở tất cả các kiện hàng xuất nhập khẩu để kiểm tra và tẩy uế được”.

INCN cho rằng những cơ quan lớn như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chuyên điều tiết mậu dịch quốc tế, cũng cần chú ý đến ảnh hưởng của “xuất nhập khẩu động thực vật” đối với môi trường và các nền kinh tế quốc dân.

Đoan Trang (theo Reuters, 13/5)