Chernobyl - nỗi kinh hoàng chưa phải đã hết

Điện hạt nhân đã là điều tất yếu tại Mỹ.

Hơn 8 tấn nhiên liệu phóng xạ bắn tung khỏi một trong 4 lò phản ứng hạt nhân của nhà máy điện nguyên tử Chernobyl, làm 31 người chết tại chỗ. Vật liệu phóng xạ tràn qua một vùng rộng lớn của Liên Xô, Đông Âu, Scandinavia và Tây Âu. Ngày 26/4/1986 đánh dấu một thảm họa hạt nhân tồi tệ trong lịch sử nhân loại.

Sau thảm họa Chernobyl, lo ngại dấy lên trên toàn thế giới vì nguy cơ tiềm ẩn từ các lò phản ứng khác. Nhưng không vì thế mà con người chịu bó tay. Họ rút ra bài học từ thảm hoạ này và tiếp tục hoàn thiện các thế hệ lò mới, an toàn hơn. Mặt khác, năng lượng hạt nhân là nguồn năng lượng sạch và kinh tế. Vận hành nhà máy điện hạt nhân hoàn toàn không phát thải CO2. Chất thải mà các nhà máy này tạo ra cũng là ít nhất. Đến nay, năng lượng hạt nhân đã chiếm một tỷ trọng khá lớn: 17% tổng năng lượng thế giới. Ít nhất 40 lò phản ứng hạt nhân đang được xây dựng trên khắp thế giới, chủ yếu là tại châu Á.

Tuy nhiên, năng lượng hạt nhân còn xa mới đạt đến mức được mọi người công nhận rộng rãi. Từ sau vụ nổ Chernobyl, chỉ có 20 lò được đặt hàng và xây dựng và không cái nào được đặt tại Tây Âu hoặc Mỹ.

Hiện một số nước tiên tiến đã xây dựng chiến lược xoá bỏ năng lượng hạt nhân, trong đó có Đức và Thụy Điển. Tuy nhiên, ở một số quốc gia Mỹ, Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ, Nhật, Hàn Quốc… ngành công nghiệp hạt nhân đang phát triển trở lại.

Chernobyl - sai lầm chết người

Chernobyl, thành phố bị bỏ rơi nằm về phía bắc Ukraina, gần biên giới với Belarus. Cách thành phố 16 km về phía bắc, trong thị trấn Pripyat, là trạm năng lượng hạt nhân Chernobyl, nơi diễn ra thảm hoạ hạt nhân kinh hoàng này.

Đặt hoa tưởng niệm các nạn nhân trong thảm họa Chernobyl.

Ngày 25/4/1986, trong một lần thử nghiệm chưa được phép, các kỹ sư đã làm phát sinh phản ứng dây chuyền không kiểm soát được tại tâm của lò phản ứng. Điều không may là trước đó họ đã vô hiệu hoá hệ thống điều khiển khẩn cấp. Ngày 26/4, một tiếng nổ dữ dội bùng lên, cuốn theo nóc của toà nhà, giải phóng các vật liệu bức xạ vào bầu khí quyển, tiếp đó là lửa cháy dữ dội. 28 người chết ngay lập tức vì tiếp xúc với liều phóng xạ quá lớn, 1 người khác chết vì đau tim và 2 người nữa chết vì bỏng. Tổng số thương vong không rõ nhưng người ta dự đoán con số này lên đến hàng nghìn người.

Vụ nổ bắt đầu từ buồng sinh hơi, kéo theo nổ trong lò phản ứng. Khi nghiên cứu thảm họa này, người ta đã phát hiện ra những sai lầm nghiêm trọng trong việc thiết kế và vận hành. Trong khi các lò phản ứng nước nhẹ hiện nay đều có đặc tính tự điều chỉnh an toàn, lò phản ứng Chernobyl không hề có khả năng này. Buồng phản ứng không có vỏ bảo vệ ngoài, hệ thống an toàn đã bị ngắt, hệ thống tự điều chỉnh không ổn định. Lỗi nghiêm trọng khác là do các kỹ sư vận hành đã rút quá nhiều thanh điều khiển lò phản ứng khiến nhiệt độ trong lò tăng lên quá mức. Họ cũng đã tắt hệ thống điều khiển khẩn cấp và vi phạm mức công suất thấp bị cấm.

Tai ương dai dẳng

30.000 dân ở quanh vùng Pripyat, Chernobyl, và các thị trấn xung quanh đã phải sơ tán. Ước tính vùng bị ảnh hưởng phóng xạ rộng tới 4.300 km2. Đến nay, nỗi ám ảnh về vụ nổ kinh hoàng vẫn còn lẩn khuất. Người ta đang phải sống chung với các căn bệnh ung thư quái ác. Tỷ lệ người dân sống gần nhà máy ở Ukraina và Belarus bị ung thư tuyến giáp tăng lên bất thường, nhiều trẻ em mà cha mẹ chúng nhiễm phóng xạ đã bị đột biến gene.

Theo số liệu dự đoán của Ukraina, khoảng 8.000 người có thể sẽ chết vì thảm hoạ này. Còn tại thời điểm đó, kinh tế nông nghiệp của Đông và Bắc Âu đã bị thiệt hại, do các sản phẩm bị ô nhiễm bởi chất phóng xạ. Hiện, nhà máy điện hạt nhân Chernobyl đã ngừng hoạt động hoàn toàn.

B.H.