Hệ thống định vị tàu ngầm có thể nguy hại đến cá voi

Cá voi mắc cạn trên bờ biển Bahamas.

Trong vòng 15 giờ, 16 con cá voi và một con dolphin đã mắc cạn trên các bãi biển nông phía bắc quốc đảo Bahamas (đông nam bang Florida, Mỹ). Bất chấp nỗ lực của những người tình nguyện, cố gắng đẩy các con thú mất phương hướng này trở lại biển, chú dolphin và 6 con cá voi đã chết.

Sự việc xảy ra ngày 15/3/2000. Đó là một trong những lần mắc cạn lớn nhất của cá heo mỏ ghi nhận được. Năm ngày sau, Tổ chức Nghề cá Đại dương Mỹ, theo yêu cầu của Chính quyền Bahamas, đã gửi các nhà sinh vật học tới khám nghiệm các xác cá này. Họ tìm thấy có hiện tượng xuất huyết quanh não và xương tai của chúng. Mới đây, kỷ niệm một năm ngày cá heo mắc cạn, Hải quân Mỹ cho biết có thể lần đó chúng gặp nạn là do chịu ảnh hưởng của sóng âm định vị dưới nước, phát đi từ các tàu của Hải quân Mỹ đang tập trận gần đó.

Những sóng âm này cùng với các âm thanh khác như tiếng động cơ tàu thuyền, tiếng ồn từ các hoạt động khai thác dầu khí và sóng âm thanh sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, đã gây nên sự ô nhiễm tiếng ồn trong đại dương. Trong khi đó, cá voi lại rất nhạy cảm với sự rối loạn âm thanh, nhạy cảm hơn nhiều động vật có vú khác. Đa phần các hoạt động của chúng có liên quan tới việc sử dụng sóng âm như kiếm ăn, giao tiếp, định hướng trên biển và nuôi con.

Nay, các nhóm môi trường cho rằng những đợt mắc cạn tương tự, thậm chí lớn hơn sẽ còn diễn ra thường xuyên, nếu hải quân Mỹ được thông qua chương trình mang tên Surtass. Chương trình này bao gồm 4 tầu ngầm được trang bị hệ thống định vị âm thanh, có thể quét qua 80% diện tích đại dương thế giới. Với hệ thống đó, âm thanh truyền đi có thể đạt tới 230 decibel, gần bằng tiếng ồn khi tên lửa cất cánh.

Hải quân Mỹ đã có kế hoạch dùng các thiết bị thăm dò và quan trắc nhằm đảm bảo cho thú biển không xuất hiện trong bán kính 1 km quanh khu thử ngiệm. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, ngoài vùng đó, sóng âm thanh vẫn đạt tới mức 180 decibel, đủ để phá hoại một số cơ quan nhạy cảm của động vật.

Sóng âm tần số trung hay thấp đều gây hại tới cá voi

Hải quân Mỹ cho rằng chỉ có sóng âm tần số trung bình mới ảnh hưởng tới cá voi, trong khi chương chình Surtass lại sử dụng sóng có tần số thấp. Do vậy họ tin rằng Surtass sẽ không gây hại đến loài vật này. Tuy nhiên Balcomb, Giám đốc Trung tâm Nhiên cứu Cá voi ở cảng Friday, Washington, cho hay cả sóng có tần số thấp và trung đều có thể gây ra hiệu ứng cộng hưởng trong hốc tai của cá voi. Và ảnh hưởng của hai loại sóng này là như nhau. Balcomb chính là người đã phát hiện ra và cùng tham gia cứu cá voi mắc cạn năm trước.

Quang cảnh tang thương của mùa xuân năm ngoái chưa phải là tất cả. Trong số 50 con cá heo mỏ thường xuyên xuất hiện tại Bahamas mọi năm, không có con nào quay trở lại từ sau vụ mắc cạn đó. Balcomb phỏng đoán là tất cả chúng đã chết.

B.H. (theo The New York Times, 11/4)