15 năm chinh phục vũ trụ của Trạm Mir

Mir kết thúc cuộc đời trong vinh quang.

Ngày 22/3, Mir, trạm vũ trụ vĩ đại nhất cho đến thời điểm này trong lịch sử nghiên cứu vũ trụ của toàn nhân loại sẽ trở về trái đất. Mệnh lệnh cuối cùng từ trung tâm điều khiển mặt đất sẽ được gửi tới trạm, chỉ 45 phút trước khi nó lao xuống mặt đất và bị phá huỷ hoàn toàn.

Theo trung tâm kiểm soát các chuyến bay không gian của Nga (TSOUP), Trạm Không gian Mir (còn được gọi là Trạm Hoà Bình) vừa thực hiện độ rơi kỷ lục 2,7 km trong 24 giờ qua. Các chuyên gia cho biết tốc độ rơi này không gây lo ngại vì tất cả các hệ thống trên trạm đều hoạt động bình thường.

Trong mấy ngày qua, Mir đang rơi với vận tốc trung bình 2 km/ngày. Theo các chuyên gia, vận tốc rơi này là an toàn nhất. Quỹ đạo của trạm hiện đang ở độ cao 240,9 km và TSOUP dự kiến sẽ bắt đầu quá trình huỷ trạm Mir khi nó còn cách trái đất 220 km.

Điểm rơi dự kiến của Mir cách New Zealand gần 2.000 km.

Tàu hàng Tiến bộ (Progress) nối ghép với trạm sẽ đẩy trạm Mir 3 lần. Thời gian phá huỷ sẽ không quá 24 giờ và Mir sẽ rơi khoảng 45 phút. Phần lớn trạm sẽ bốc cháy trong không trung, nhưng khoảng 1.500 mảnh vụn nặng tổng cộng 20 tấn sẽ rơi xuống vùng nam Thái Bình Dương, giữa New Zealand và Chile, trong một khu vực rộng khoảng 200 km và dài 6.000 km.

Những kỳ tích trong lịch sử ngành vũ trụ

Đối với hàng triệu người đang theo dõi bước đi của Mir, việc trạm sẽ bị tan thành nhiều mảnh khi trở về trái đất khiến nhiều người không khỏi bùi ngùi nhớ đến một thời vàng son của công cuộc nghiên cứu vũ trụ ở Liên Xô. Mir, trạm vũ trụ vĩ đại nhất cho đến thời điểm này trong lịch sử nghiên cứu vũ trụ đã đi vào trái tim của nhân loại.

Được phóng lên vào ngày 20/2/1986, nó là biểu tượng của thành tựu nghiên cứu vũ trụ Liên Xô. Các nhà du hành của trạm đã lập một kỷ lục vĩ đại nhất: Trạm vũ trụ có tuổi thọ dài nhất, thời gian bước ra ngoài khoảng không lâu nhất (trước khi các nhà du hành của trạm ISS thực hiện chuyến làm việc ngoài khoảng không hôm 11/3 vừa qua).

Năm 1994-1995, nhà du nhà Nga valery Polyakov đã lập kỷ lục là người làm việc lâu nhất trên vũ trụ, 438 ngày. Từ năm 1992-1994, nhà du hành Sergei Avdeyev đã từng lên trạm 3 lần và tổng cộng thời gian làm việc trên trạm là 747 ngày. Nhà du hành Nga Anatoly Solovyov đã bước ra ngoài khoảng không vũ trụ 16 lần, tổng cộng 77 giờ, lập kỷ lục là người bước ra ngoài vũ trụ nhiều nhất và lâu nhất. 2 nhà du hành cuối cùng trên trạm Mir là Alexander Kaleri và Sergei Zaletin đã trở về trái đất vào tháng 6/2000.

Trạm Mir đã bay vòng quanh trái đất 80.000 lần, là nơi tiến hành 23.000 thí nghiệm khoa học. Trạm đã đón tiếp 104 người, bao gồm 42 nhà du hành vũ trụ, các nhà nghiên cứu thiên văn của Mỹ, Anh, Pháp, Đức và nhiều quốc gia khác. Ngoài ra một nhà báo Nhật và một công nhân công ty bánh kẹo của Anh, người đã chiến thắng trong một cuộc thi với phần thưởng là chuyến du lịch vào vũ trụ, cũng đã từng là khách trên trạm.

Nhiều năm qua, 5 môđun đã được lắp ghép vào Mir, khiến nó trở thành trạm vũ trụ có những bộ phận bên ngoài lớn nhất so với các trạm trước đó, với trọng lượng tổng cộng 143 tấn.

Quá thời hạn sử dụng

Mir đã tồn tại trên quỹ đạo đúng 15 năm, vượt thời gian tính toán của các kỹ sư thiết kế hơn 10 năm. Liên Xô trước đây và Nga hiện nay đã chi 4,2 tỷ USD để chế tạo và duy trì sự tồn tại của trạm. Người Nga từng cho thuê trạm phục vụ hợp tác nghiên cứu vũ trụ cũng như có ý định biến Mir thành khách sạn vũ trụ để tìm kiếm thêm ngân sách cho việc duy trì nó. Tuy nhiên, chi phí duy trì quá lớn. Tháng 10/2000, khi phi hành đoàn của Trạm Không gian Quốc tế Alpha (ISS) chuẩn bị lên quỹ đạo, đồng thời do 2 sự cố xảy ra trước đó vào năm 1997, Nga mới quyết định đưa trạm về trái đất.

Hiện có nhiều người lo ngại về việc trạm Mir rơi xuống trái đất sẽ gây ra một số tai nạn. Tuy nhiên các nhà khoa học Nga khẳng định sẽ không có sự cố gì và đang cố gắng kiểm soát nó. Người đứng đầu cơ quan nghiên cứu vũ trụ Nga Yuri Koptev đã tuyên bố trong buổi họp báo tháng trước: “Trạm Mir đã sống một cuộc đời tuyệt vời và nó sẽ phải kết thúc một cách tuyệt vời”.

(Theo BBC, SGGP, 17/3).