UNEP: Uranium nghèo hầu như không nguy hiểm

Đo nồng độ phóng xạ tại Kosovo.

Chương trình Môi trường của LHQ (UNEP) công bố báo cáo khẳng định rằng uranium nghèo (DU) trong các loại vũ khí được sử dụng ở Kosovo gần như không gây ảnh hưởng gì đến môi trường và sức khỏe con người.

Tháng 11/2000, một nhóm nghiên cứu gồm 14 nhà khoa học quốc tế của UNEP đã tới 11 trên 112 địa bàn từng bị oanh tạc bằng vũ khí chứa DU trong cuộc chiến Kosovo năm 1999. Tại đây, họ tiến hành thu thập, phân tích mẫu đất, nước và thực vật, xét nghiệm các tòa nhà, xe quân sự bị phá hủy bởi DU và các đầu xâm nhập (tên gọi một bộ phận của vũ khí chứa DU) .

DU là chất còn lại sau khi người ta làm giàu uranium vì mục đích dân sự hoặc quân sự. Nó rất nặng, đậm đặc gấp 1,7 lần chì, có khả năng xuyên thủng vũ khí bọc thép. Khi đầu đạn bọc DU xuyên vào vỏ xe tăng, nó sẽ bùng nổ và tạo ra một “đám mây” hơi nước nóng bỏng. “Đám mây” đọng lại thành bụi và bụi này cũng có tính phóng xạ như uranium.

Trong số 11 địa bàn điều tra, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra DU tại 8 điểm. Ở gần những nơi từng bị tấn công bằng vũ khí DU, họ cũng đo được mức ô nhiễm nhẹ.

Ngoài ra họ còn thu được gần 10 đầu xâm nhập với nồng độ phóng xạ thấp, chưa tới mức ảnh hưởng. Tất cả đều có dấu vết của pluton và uranium giàu (không phải DU). UNEP thừa nhận “ít nhất một số trong các chất này hiện diện trong lò phản ứng hạt nhân”. Tuy vậy, họ khẳng định lượng các chất đồng vị phóng xạ cao này là “quá thấp và không gây ảnh hưởng gì lớn đến tính phóng xạ tổng thể”.

Nhóm nghiên cứu không tìm ra dấu hiệu ô nhiễm lan rộng trên mặt đất. Họ kết luận rằng “tính độc hại của phóng xạ và hóa chất là không đáng kể”.

Về lâu dài, còn nhiều điều chưa chắc chắn

Những mảnh vụn DU có thể bị chôn sâu vài mét dưới đất. Trong tương lai, chúng có khả năng làm ô nhiễm nước ngầm và nước nguồn nước dùng của người dân địa phương. Theo UNEP, người ta chưa thể biết rõ tác động của DU về lâu dài. Giám đốc Điều hành UNEP, Tiến sĩ Klaus Toipfer, lưu ý rằng DU có thể gây nguy hiểm trong một số hoàn cảnh nhất định. Do đó, UNEP phải có những biện pháp phòng ngừa, bao gồm việc dọn sạch toàn bộ các mảnh đạn phóng xạ trên mặt đất ở tất cả các địa điểm trong tỉnh Kosovo, khử ô nhiễm và hướng dẫn người dân về những việc cần làm khi thấy DU.

UNEP mong muốn tiến hành điều tra cả ở khu vực Bosnia-Herzegovina, nơi DU từng được sử dụng hơn 5 năm về trước.

Đoan Trang (theo BBC, 14/3).