Em ơi, Hà Nội… lún!

Việc khai thác nước ngầm ồ ạt đã làm biến dạng bề mặt đất, sinh ra hiện tượng lún tại một số khu vực, điển hình như Pháp Vân: gần 10 cm, hay Thành Công “kỷ lục” 14 cm…

Hà Nội là nơi duy nhất trong cả nước khai thác và sử dụng 100% nước ngầm phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Nếu như ở thập kỷ 70, trung bình một ngày Hà Nội dùng 170.000 m3 nước thì những năm gần đây, con số đó đã tăng gần gấp 3 lần. Hiện nay, Hà Nội nhận nước từ các nhà máy Ngô Sĩ Liên, Yên Phụ, Ngọc Hà, Mai Dịch, Hạ Đình, Pháp Vân, Tương Mai, Lương Yên và một số trạm nhỏ ở Khương Trung, Kim Giang, Bách Khoa, Quỳnh Mai… Các nhà máy này đều khai thác nước vượt công suất nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu. Tổng lượng nước khai thác “chính quy” do Công ty Kinh doanh Nước sạch Hà Nội cung cấp và hơn 400 giếng nước do các cơ quan xí nghiệp, tư nhân… tự khoan lấy là gần 500.000 m3/ngày.

Lún đất không chỉ còn là nguy cơ

Với đà khai thác này, Hà Nội đang phải đối mặt với nguy cơ lún đất đã được các nhà khoa học dự báo. Nền đất ở Hà Nội đã và đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo nguyên lý, đất sẽ bị biến dạng khi chịu tác động của ngoại lực. Trong thiên nhiên, khi đất đá bị ngoại lực tác động thì nước và không khí sẽ thoát ra ngoài, thể tích lỗ rỗng trong đất bị thu hẹp lại, gây nên lún đất. Ở đây, nguyên nhân chính là sự khai thác với cường độ lớn đã hạ thấp mực nước ngầm trong lòng đất. Thậm chí, một số khu vực đã hình thành những phần lõm tỷ lệ thuận theo năm như Mai Dịch, Tương Mai, Ngọc Hà, Hạ Đình…

Từ năm 1994, Viện Kỹ thuật Xây dựng thuộc Bộ Xây dựng đã lắp đặt 6 trạm quan trắc độ lún đất tại Ngọc Hà, Pháp Vân, Thành Công, Lương Yên, Hạ Đình, Mai Dịch. Kết quả báo lún khiến nhiều người giật mình: Trạm Ngọc Hà từ năm 1994-1999 lún 7,085 mm, dự kiến đến năm 2003 sẽ lún 11,436 mm và năm 2010 sẽ “thụt” xuống 18,09 mm. Đây mới chỉ là mức lún nhẹ!

Tại Pháp Vân, từ 1996-99 lún 98,128 mm. Dự tính đến năm 2010, khu vực này sẽ thấp xuống 304,55 mm. Đáng kể nhất là khu vực Thành Công. Từ năm 1997 đến nay đã lún 141,89 mm và theo tính toán đến 2010, biên độ lún sẽ đạt mức 513,94 mm.

Giải pháp

Trước thực trạng này, Hà Nội sẽ phải tính đến một giải pháp khác, đó là nước mặt. Việc khai thác nước mặt tuy tránh được nguy cơ tác động đến kết cấu đất nhưng lại đòi hỏi chi phí rất cao cho quy trình dẫn và xử lý nước. Với công nghệ và thiết bị hiện có, Hà Nội chưa thể bắt tay ngay vào giải pháp này mà phải có sự đầu tư từ đầu.

Tuy vậy, nếu vẫn tiếp tục chỉ khai thác nước ngầm như hiện nay, tình trạng lún đất ở Hà Nội sẽ còn tiếp diễn. Việc sử dụng các trạm quan trắc là cực kỳ quan trọng nhưng chỉ có tác dụng dự báo chứ không thể lấy lại sự thăng bằng cho nền đất. Vì vậy, biện pháp phù hợp hiện nay là quy định cấm khai thác và sử dụng nước ngầm trái phép, quy định đối tượng được khai thác và nhất là kêu gọi tinh thần tiết kiệm trong nhân dân.

(Theo An Ninh Thủ Đô, 8/3).