Thứ ba, 21/2/2012, 16:14 GMT+7

Sách giáo khoa tiểu học 'trọng nam khinh nữ'

Trong các sách giáo khoa tiểu học, nếu như nam giới được mô tả làm các nghề có chuyên môn cao, thu nhập tốt thì phụ nữ lại làm việc thủ công, chăm sóc người khác, hoặc đàn ông có hành vi chủ động, sáng tạo thì phụ nữ lại thụ động, phụ thuộc...

Đây là kết quả được đúc rút qua nghiên cứu 10 cuốn sách giáo khoa Tiếng Việt từ lớp 1 tới lớp 5, do thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết Minh, giảng viên Khoa Xã hội học - Học viện Báo chí và sinh viên của mình thực hiện.

Nghiên cứu này cho thấy sách giáo khoa dành cho học sinh tiểu học ít nhiều phản ánh sự phân biệt về giới, thể hiện từ cách đặt tên, thể hiện hành vi nhân vật nam, nữ, đến phạm vi hoạt động, vị trí cũng như nghề nghiệp của hai giới.

Ảnh:
Phụ nữ và các bé gái được làm đậm nét bởi các hoạt động trong nhà như dọn dẹp, giặt giũ, chăm sóc người khác. Tranh minh họa trong bài "Cô giáo lớp em" - Tiếng Việt 2.

Chẳng hạn, tên đặt cho nam thường mang thuộc tính dương, động, chủ động, lớn lao, mạnh mẽ, gắn với các loại cây to lớn (Tùng, Bách...), những đức tính, phẩm chất tốt đẹp (Tuấn, Minh, Dũng, Trung, Nhân...), những mong ước, hoài bão về sự nghiệp (Thành, Thịnh, Quang...), những hiện tượng to lớn trong thiên nhiên (Sơn, Vũ, Hải)...

Ngược lại, tên nữ thường mang thuộc tính âm, tĩnh, thụ động, mềm mại, dịu dàng, gắn với các loài hoa đẹp, mềm mại (Mai, Lan, Hoa, Huệ, Nụ...), tên các loại trái cây (Na, Lê…), tên bốn mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông), tên các loài chim (Oanh, Anh, Uyên…), tên các tiên nữ, tên dòng sông (Nga, Hà…).

Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết Minh cho biết, trong sách giáo khoa,vị trí nhân vật chính, phụ khi so sánh giữa nam và nữ cũng có sự khác biệt.

Trong số 173 bài ở 10 tập Sách giáo khoa thì có tới 71 bài nhân vật chính là nam giới, trong khi chỉ 27 bài nhân vật chính là nữ giới.

Trong các bài học trên, quan niệm phổ biến về vị trí của đàn ông và phụ nữ trong gia đình và xã hội cũng khác biệt - theo hướng đàn ông được mô tả như là trụ cột của gia đình, hướng ngoại, có tiếng nói quyết định. Ngược lại, phụ nữ được mô tả như là người hướng nội, xây dựng tổ ấm, là phái yếu, phụ thuộc.

Ảnh:
Trong các tranh minh họa, nam giới thường có phạm vi hoạt động ngoài xã hội và giữ vị trí cao như bác sĩ, còn phụ nữ thường ở nhà, nếu có làm trong ngành y thì thường là y tá. Hình minh họa trong bài 76, Tiếng Việt 1, tập 1, trang 154.

Ngoài ra, kết quả phân tích cũng cho thấy nhân vật nam và nữ được mô tả với hành vi khác nhau đáng kể, nhân vật nam thường có hành vi chủ động, còn các nhân vật nữ thì hành vi thường bị động hơn. Trong 12 bài học ở 10 tập sách thì có tới 10 trong số 12 nhân vật có hành vi dũng cảm, thông minh là nam và chỉ có 2 nhân vật nữ dũng cảm. Hành vi giúp đỡ người khác có ở 4 bài học và 5 tranh minh họa thì tỷ lệ xuất hiện là 6 nam và 3 nữ.

Những hành vi như lao động ở nhà (công việc nội trợ, quét dọn...), dạy dỗ, chăm sóc người khác hay các hành động mang tính thụ động thì nhân vật nữ lại chiếm phần ưu thế. Trong 22 tranh minh họa nhân vật làm việc trong nhà thì có tới 20 tranh là nữ, và chỉ có 6 trong số 22 bức này xuất hiện nam giới. Ngược lại, nói về hành vi lao động ngoài xã hội, đòi hỏi tính sáng tạo, năng động, có quan hệ rộng thì số bài có nhân vật chính là nam giới chiếm tỷ lệ cao hơn nhiều.

Nhìn chung, tỷ lệ nam giới trong các bài học và tranh minh hoạ vẫn chiếm ưu thế hơn, thường được khắc họa đậm nét và quan trọng hơn nữ giới.

"Những khuôn mẫu giới về nam và nữ được thể hiện rõ trong nhiều bài học và được chuyển tải một cách chính thức tới lớp lớp các thế hệ học sinh. Điều này cho thấy định kiến giới còn ảnh hưởng sâu đậm trong xã hội cũng như trong tư tưởng nhiều người dân Việt Nam", bà Tuyết Minh nhận định.

Ảnh:
Một số bức tranh minh họa nghề nghiệp của các nhân vật trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1-5, với khuôn mẫu nam giới thường làm các nghề như bộ đội, bác sĩ, thợ xây, thợ mộc, lái xe, nhà khoa học...

Theo bà Minh, kiến thức trong sách giáo khoa đóng vai trò rất quan trọng đối với học sinh, có tác động lớn tới sự phát triển nhân cách, xây dựng ước mơ nghề nghiệp tương lai của các em. Những khuôn mẫu, định kiến giới từ sách giáo khoa ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi của các em.

Thực tế, những khuôn mẫu giới đi vào tiềm thức của các cá nhân một cách từ từ, tự nhiên, mưa dầm thấm lâu, phổ biến khắp mọi nơi: ở nhà, trong sách giáo khoa, trên phương tiện truyền thông, cộng đồng... khiến cho bản thân người đó không nhận ra mình đang chịu ảnh hưởng từ các khuôn mẫu này.

Thêm vào đó, giai đoạn xã hội hoá cá nhân ở tuổi từ 6 đến 11 là mốc rất quan trọng. Thông qua các bài học, học sinh được nhận thức thế giới xung quanh, xác lập thái độ và được đóng các vai trò khác nhau trong tương lai như đóng vai người cha, người mẹ, người giáo viên, bác sĩ... Và trong quá trình xã hội hoá này, thông điệp từ các bài học có ý nghĩa lớn trong quá trình học hỏi nhập vai của các cá nhân.

Do đó, mỗi thái độ và hành vi của nhân vật trong bài học cũng như tranh minh hoạ có ảnh hưởng lớn tới học sinh tiểu học. Thông điệp từ các nhân vật mà các em tiếp xúc, thông qua hành vi, cử chỉ ứng xử và công việc mà họ đảm nhận sẽ tác động đến các bé trai, bé gái. Các em bắt chước lại hành vi của cha mẹ và thầy cô giáo, những nhân vật trong bài học và tranh vẽ như là những khuôn mẫu và đồng nhất mình với những gì sao chép được.

Về điều này, ông Lê Tiến Thành, Vụ trưởng Vụ giáo dục tiểu học, Bộ Giáo dục cho biết, việc sách giáo khoa còn những kiến thức mang định kiến giới này là một sơ suất đáng tiếc. Bộ đã lắng nghe ý kiến, ghi nhận và sẽ điều chỉnh trong quá trình xây dựng chương trình sách mới, để bộ sách giáo khoa 2015 sẽ hài hòa về giới hơn.

Vương Linh

Hãy viết sách giáo khoa rồi sẽ hiểu

SGK khi viết đã đc thẩm định nhiều lần. Và đã có nhiều tranh cãi phản biện của rất nhiều hội đồng thẩm đinh. Bước cuối cùng là Quốc hội thông qua việc phổ cập Toàn quốc. Đã có nhiều chuyên gia đầu các lĩnh vực về giới đoc rồi. Ko nên hiểu bình đẳng giới là như vây. Phải dạy cho hs hiểu quyền bình đẳng ở môn Giáo dục công dân. Còn sự phân công lao động và cách đặt tên...tuỳ thuộc vào nền văn hoá và nhu cầu xã hội thôi. Sgk ko giải quyết hết đc. Tôi nghĩ nếu làm như tác giả bài nghiên cứu thì sgk ko phát hành đc đâu vì sẽ còn liên quan tới nhiều khía cạnh khác như đạo đức thuần phong mĩ tục... Đừng ngồi đó xem tranh rồi phán bừa. Ko cái gì hoàn hảo hết. Tác giả nên xem lại cách hiểu của mình.

Mọi người chưa thực sự hiểu được ý nghĩa to lớn của nghiên cứu này!

Thực tế, không phải ai cũng có thể thấy được sự bất công trong xã hội, cho nên sự bất công có thể trở thành bình thường, trở thành một phần của văn hóa mà không ai nhận ra. Tại sao mọi người không tự hỏi tại sao xã hội lại giao quá nhiều quyền lực cho nam giới? tại sao phụ nữ phải cố trở nên đẹp thậm chí phải trả giá đắt bằng hậu quả của việc phẫu thuật thẩm mỹ ? đó có phải là cái họ thực sự muốn hay không? Hay đó chỉ là việc họ phải gò ép mình theo khuôn mẫu xã hội?
Nếu như BBĐ giới được xóa bỏ thì hoàn toàn không có lợi cho nam giới mà chỉ có lợi cho nữ giới thôi!!
Mặc dù người phụ nữ có vai trò to lớn trong xã hội nhưng mọi người hãy xem lời nói của người phụ nữ có sức nặng hơn lời nói của nam giới hay không?
Đừng vội vàng chỉ trích một nhà khoa học, khi mình không có được sự hiểu biết như họ.

Phụ nữ luôn là phái yếu

Bình đẳng giới có nghĩa người phụ nữ được ngang hàng với nam giới trong luật pháp, trong lương bổng, trong ứng cử, bầu cử.....Con trong đời sống hàng ngày phụ nữ yếu đuối nên nhận làm những việc nhẹ nhàng , tỉ mỉ như nấu cơm, quét nhà, giử trẻ....Còn đàn ông thì sửa hàng rào, bắt điện, lợp mái nhà, cày cuốc, lái máy cày....Số lượng bác sĩ, kỷ sư ít trong xã hỗi, nhiều trong ngành cô nuôi dạy trẻ đâu phải biểu hiện của bất bình đẳng. Sách giáo khoa có hình ảnh người phụ nữ quét dọn nhà cửa, ông bác sĩ khám bệnh là đúng với những gì xãy ra hàng ngày trong xã hội.
Bà giảng sư và nhóm sinh viên đã đặt sai vấn đề. Lẻ ra họ chỉ nên phê bình sách giáo khoa ít có bài viết nêu lên những gương tốt như thanh niên nhường chổ trên xe buyt cho người già, phụ nữ, mô tả cảnh bố giúp mẹ chăm sóc con cái, nam sinh không chọc ghẹo, nói những lời sàm sỡ với nữ sinh.....

Bình đẳng giới kiểu gì đây ?

Tôi đồng ý với ý kien bạn Dũng.

Bình đẳng nam nữ

Để tiến tới bình đẳng giới như bài viết nói, ngoài việc điều chỉnh sách giáo khoa, theo tôi cần phải làm những việc sau nữa:

 - Đầu tiên, và cũng thiết thực nhất là thạc sĩ hãy lấy các tên Liễu, Uyên, Huệ... để đặt tên cho con trai/cháu trai; các tên Hùng, Dũng, Tùng... để dặt tên cho con gái/cháu gái của mình.

- Kêu gọi nhà nước khuyến khích, phát triển nữ giới trong các ngành điện lực (công nhân điện lực leo cột điện, đu dây điện), bảo vệ, lái xe tải, thợ cơ khí... còn nam giới thì được khuyến khích làm việc ở các ngành tiếp viên/lễ tân, y tá chăm sóc bệnh nhân, gia công giày dép, may mặc....

- Các nơi công cộng không cần phải phân biệt nhà vệ sinh nam và nữ - Trong thể thao, gộp bóng đá nam và bóng đá nữ lại, các môn võ, điền kinh... cũng không cần phải chia nội dung cho riêng nam và nữ. - Và còn rất nhiều việc khác cần phải làm nữa.

Buồn cười thật

Chắc phải đặt tên con gái là Tuấn , Tùng , Hùng ... mới hợp lý .

Scorpio

Đáng suy nghĩ

Tôi nghĩ rằng đối với trẻ em thì nhận thức về xã hội thực tế chưa nhiều và phần lớn là tiếp thu qua sách giáo khoa. Những gì đọc được trong sách sẽ để lại những ấn tượng và có khả năng rất lớn đi vào tiềm thức của các bé. Những tiềm thức đó sẽ tác động vào hành vi của các bé khi lớn lên. Những tác động đó sẽ ảnh hưởng lên cả bé gái và bé trai. Ví dụ như nữ phải làm việc nhà, và nam giới không coi đó là việc của mình.

Bình đẳng giới không thể tự nhiên có nếu không có những suy nghĩ hay trăn trở về nó. Cho dù những hình ảnh trong sách có phản ánh đúng thực tế hiện nay nhưng đó có phải là cái mọi người muốn chấp nhận hay là một tương lai khác, một tiến bộ hơn về một xã hội mà người phụ nữ có thể tham gia cống hiến nhiều hơn cho xã hội, đưọc công nhận và ủng hộ phát triển tài năng của mình trong lĩnh vực được coi là của nam giới.

Không phải mọi công việc đều phải dựa vào đặc điểm thể chất. Tôi tin rằng phụ nữ có thể làm nhiều điều hơn nữa nếu được cho cơ hội đồng đều và được ủng hộ.

Vài dòng suy nghĩ xin chia sẻ với các bạn!

Quan trọng cho định hướng phát triển của những bé gái

Nghiên cứu này có giá trị. Phụ nữ đương nhiên cũng có thể làm những công việc trí óc. Quan trọng cho định hướng phát triển của những bé gái.

không hiểu gì mà phản đối bừa

Vấn dề là sự phân biệt giới cũng như sự ngầm định vè phân công nghề nghiệp trở thành hình ảnh trong tiềm thức của mọi người, kể cả những người soạn SGK. BẢn thân những ngừoi soạn SGK cũng ko hề có ý thức về việc phân biệt đối xử. Nghiên cứu này vì vậy rất thú vị. Ở đây không phải là chỉ trích hay vạch lá tìm sâu.

Nguyễn Thảo

buồn cười

Bác sỹ khám bệnh cho các em nhỏ thì phải lấy hình ảnh bé trai để tiện cho việc cởi trần . Ở công ty tôi không có bạn nữ nào bê nổi bình nước để thay mỗi khi nuwóc hết mà toàn là tôi thay hộ . Sách giáo khoa không có chuyện phân biệt , các em sẽ tự nhiên hiểu.

thạc sĩ hết việc để làm.

Đọc một số ý kiến phản hồi tôi thấy quá đủ để vị thạc sĩ hiểu ra vấn đề.Từ những điều nhỏ nhất cũng nâng thành quan điểm trọng Nam ,khinh nữ.

Bài viết hợp lý

Tôi đồng tình với suy nghĩ của tác giả bài viết. Mọi người vẫn thường nghĩ lứa tuổi cấp 1 thì "còn nhỏ, chưa có khái niệm trọng nam khinh nữ"... Tuy nhiên, tôi lại cho rằng lứa tuổi này lại đặt nền tảng cho nhận thức sau này. Nếu SGK và cách giảng dạy chỉ chăm chăm nam làm việc ngoài XH, nữ lo nội trợ thì các em gái làm sao có ý chí nuôi giấc mơ lớn từ nhỏ? Riêng bản thân tôi hồi bé cũng chỉ mong ước mình là y tá (chứ ko phải bác sĩ) do quen với hình ảnh nữ y tá, nam bác sĩ. Quá sai lầm! Ngoài ra, phải thừa nhận SGK quá nhàm chán và hơi lạc hậu. Những nghề nghiệp mới và hiện đại trong XH thì ko bao giờ xuất hiện trong SGK. Các em nhỏ bây giờ thông minh lắm, dạy phức tạp chút các em cũng hiểu cả thôi. Vài dòng góp ý...

đúng rồi

đọc xong bài viết này sau này ra đường thấy phụ nữ bi ăn hiếp ko thèm quan tâm, thấy phụ nữ làm việc nặng ko thèm quan tâm và nếu có đánh nhau cũng đánh luôn con gái vì nam nữ bình đẳng mà .

không gì phải ầm ĩ

Sách phản ánh đúng thực tế chẵng có gì bàn cãi, nên trung thực đi nhìn thẳng vấn đề quy luật xã hội không có gì bàn cãi, phụ nữa tay yếu chân mềm thì công việc phải nhẹ nhàng là đương nhiện không nên để họ làm những việc năng nhọc mà nam giới làm. Sao không suy nghĩ mà thương mấy ông toàn làm những việc nặng - khó nhưng chiều về ăn uống cũng ngang nhau?? đi kiếm tiền nuôi vợ con sao không ai nghĩ đến??

Một nghiên cứu hữu ích

Tôi cho rằng đây là một ngiên cứu rất hữu ích cho ngành giáo dục, sự bình đẳng giới. Tôi là một phụ nữ sống ở nước ngoài nhiều năm và nhận thấy có quá nhiều rào cản đối với phụ nữ VN. Ví dụ: nam giới nuớc ngoài cũng làm việc nhà bình đẳng như phụ nữ. Họ làm việc nhà vì muốn vợ có thêm thời gian nghỉ ngơi làm chăm sóc con cái. Trong công việc, sự đánh giá tùy thuộc vào khả năng và đạo đức của từng cá nhân, không phân biệt giới tính, tuổi tác, tôn giáo hay chủng tộc.
Bộ giáo dục nên nghiên cứu sách giáo khoa của các nước phát triển để biên soạn những kiến thức phù hợp với giai đoạn hòa nhập toàn cầu.

Nguyen Hai Yen

Gửi GS

tôi thấy ko co gì cả, Tôi cũng đc giáo dục từ những quyển sách đó ra nhưng tôi đâu có suy nghĩ lệch lạc như GS Tuyết đã nói.

enleslove

Bình đẳng giới kiểu gì đây ?

Đọc những nghiên cứu của thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết Minh và kết luận SGK tiểu học 'trọng nam khinh nữ', tôi giật mình vì kiểu nghiên cứu chi li, tỉ mẩn, vạch lá tìm sâu. Tôi cũng không hiểu thạc sĩ Minh hiểu thế nào là bình đẳng giới và muốn bình đẳng giới như thế nào, theo kiểu gì. Như tôi hiểu thì dạy bình đẳng giới không có nghĩa là dạy học sinh hiểu rằng : phụ nữ cũng mạnh mẽ như đàn ông, làm được mọi việc của đàn ông, không thua kém gì đàn ông…

Giáo dục giới là phát triển những đặc tính, phẩm chất, thiên chức đặc trưng của giới, làm cho đàn ông đáng mặt nam nhi, phụ nữ đúng là phụ nữ. Nhân đây tôi kể lại một cuộc tranh luận giữa hai phái nam và nữ trong một tờ báo của nước Nga khoảng 20 năm trước.

Một thanh niên Nga phàn nàn : Thời này đi đâu hết cả rồi những Natasa của Lép Tônxtôi, chỉ thấy những phụ nữ vắt vẻo ngồi trên bàn hút thuốc lá như đàn ông, luôn muốn chứng tỏ mình cũng làm được những nghề nghiệp nặng và cao cấp chẳng kém gì đàn ông : cũng lái cẩu, lái tàu, lái máy cày, máy kéo, máy bay, lên được cả vũ trụ,… Về nhà thì chia việc với chồng, kể công : nào phải đẻ con, phải nấu cơm, giặt quần áo,...

Thanh niên này còn kể là mẹ anh làm việc với người châu Á nên anh có điều kiện tiếp xúc với các cô gái châu Á. Anh thấy các cô gái Á châu có tính cách hiền thục rất khác phụ nữ Nga (xô-viết). Anh nói rằng dứt khoát không lấy vợ người Nga mà sẽ lấy vợ Á châu. Ý kiến của thanh niên này được một số nam giới ủng hộ. Sau đó thì bên nữ phản ứng lại bằng bài báo có tên “Nếu không muốn lấy (con gái Nga) thì đừng lấy”.

 Bài báo có giải thích rằng : Ngày xưa có những cô Natasa như thế là vì khi Natasa sinh con thì đã có vú em nuôi nấng, con lớn thì có gia sư dạy dỗ, riêng nấu ăn, giặt giũ thì Natasa đã có đến vài người trợ giúp,… Kể thế để thấy rằng, đàn ông đâu có thích những phụ nữ - những “nửa thứ hai” giống hệt như họ. Những cái đó đâu có làm nên sức mạnh của phụ nữ.

Lại sắp tốn tiền nữa rồi

Các bác phụ huynh có con học cấp I ơi, đây là một thông báo ngầm cho biết là phải cải cách giáo dục nữa đấy. Có nghĩa là quẳng sách cũ đi và mua sách mới để phù hợp với nhà nghiên cứu gì đấy..... thôi các vị nào có con học trong cấp này cứ chuẩn bị tiền mà mua sách thôi

Nguyen Vinh

suy nghĩ cứng nhắc

Phải hiểu là bình đẳng giới khác với sự phân công trong xã hội và yếu tố sinh học của nam và nữ!

Chỉ mang tính minh họa cho nội dung bài học

Tôi là 1 GV tiểu học đã giảng dạy và quản lý 28 năm học rồi . Rõ ràng ở SGK những hình ảnh phản ảnh hết sức đời thường trong cuộc sống mà các em thường gặp. Chẳng lẽ trong quá trình giảng dạy, chúng tôi phải cụ thể từng nhân vật trong tranh làm nghề này nghề nọ, hay công việc này phải dành cho nam hay dành cho nữ.

Thực tế HS tiểu học cũng đã cảm nhận được hình ảnh hết sức đời thường. Các em chưa bao giờ có ý kiến là sao không vẽ cô mà là vẽ chú?.v.v…các em luôn luôn nhận thấy là những công việc nặng nhọc thường là của người đàn ông, và nhẹ nhàng là của người phụ nữ. Tranh ảnh SGK cũng chỉ là minh họa cho nội dung bài học. Về tên của các nhân vật thì cũng theo cách đặt tên truyền thống của dân tộc ta mà thôi. Chẳng lẽ lại đặt tên là cô Hùng, chị Dũng.v.v…

Theo tôi cô nên nghiên cứu về nội dung chương trình bài dạy hơn là ngồi đó thống kê những hình ảnh thuộc về giới và bình đẳng giới. Sao cho nội dung mang tính cốt lỏi, trọng tâm, phù hợp với thực tế trong thời đại ngày nay của thế kỉ 21, để giúp các em sau khi học xong có thể hội nhập vào chương trình của thế giới.

Ý kiến của bạn

 
 Thay hình khác
  
Off Telex VNI VIQR
 
Link Site
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Các topic độc giả đã viết
 
 
 
 
Các tư vấn trực tuyến đã làm
Lien he quang cao