Dùng hoóc môn sớm mới tăng được chiều cao  

Ảnh: Corbis.

14 tuổi nhưng Trung (thành phố Thanh Hóa) chỉ cao 138 cm. Trung muốn "kích" chiều cao bằng hoóc môn tăng trưởng, nhưng các bác sĩ từ chối vì cậu đến quá muộn.

Từ bé mọi người đều biết Trung thấp hơn so với bạn bè đồng lứa, nhưng bố mẹ cậu không quan tâm nhiều vì cho rằng miễn con trai khỏe mạnh, thông minh là được. Nhưng đến tuổi dậy thì, các bạn bắt đầu "nhổ giò" thì Trung vẫn vậy. Do đã biết quan tâm đến hình thức nên Trung rất buồn.

Đọc báo biết có thể cải thiện chiều cao bằng hoóc môn, cậu thuyết phục bố mẹ cho về Hà Nội điều trị. Tuy nhiên, sau khi hỏi tuổi và khám cho Trung, các bác sĩ cho biết xương của cậu đã đóng hết, việc dùng hoóc môn tăng trưởng sẽ không còn tác dụng nữa.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàn, Trưởng khoa Nội tiết, chuyển hóa, di truyền Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, hoóc môn tăng trưởng đem lại hiệu quả cao trong việc làm tăng chiều cao cho trẻ, nhưng với điều kiện là phải được điều trị sớm.

"Tốt nhất là dùng thuốc từ 4-5 tuổi. Thường dưới 10 tuổi thuốc mới có tác dụng đáng kể. Đến 13 tuổi thì chúng tôi không chỉ định nữa vì xương không thể dài thêm", bà Hoàn nói.

Tuy nhiên, theo tiến sĩ Hoàn, trên thực tế phần lớn bệnh nhân có nhu cầu dùng hoóc môn tăng trưởng tại khoa lại đến muộn, khiến các bác sĩ không chỉ định điều trị được. Trong số hơn 20 bệnh nhân đang được theo dõi phát triển chiều cao bằng hoóc môn tại khoa, nhiều em đến bệnh viện khi đã 10-11 tuổi.

Không phải cứ lùn đã điều trị được bằng hoóc môn

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàn cho biết, loại thuốc được dùng để tăng chiều cao cho trẻ là loại hoóc môn tái tố hợp, gần giống với hoóc môn tăng trưởng mà cơ thể con người tiết ra. Nó có tác dụng kích thích sự phát triển của xương, làm cơ thể dài ra. 

Tuy nhiên, thuốc chỉ được dùng cho những trường hợp lùn nguyên phát (do tuyến yên không sản xuất đủ hoóc môn tăng trưởng), lùn do các bệnh lý nội tiết (chẳng hạn như hội chứng Turner gây còi cọc và thiểu năng sinh dục ở bé gái)... Các trường hợp chậm phát triển thể chất, suy dinh dưỡng, còi cọc cũng có thể được xem xét dùng hoóc môn tăng trưởng.

Theo tiến sĩ Hoàn, những người thấp bé do di truyền sẽ không thể cải thiện chiều cao bằng loại thuốc trên. Mặt khác, một người bình thường nếu dùng hoóc môn tăng trưởng sẽ khiến chất này bị dư thừa, gây các rối loạn nội tiết mà hậu quả không thể lường hết.

Do đó, với những trẻ này, cha mẹ nên cung cấp một chế độ dinh dưỡng tốt, tập luyện hợp lý nhằm phát huy tối đa chiều cao mà gene quy định. 

Phải tiêm thuốc thường xuyên

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàn, hoóc môn tăng trưởng chỉ có tác dụng vào ban đêm. Vì vậy, những trẻ muốn tăng chiều cao bằng cách sử dụng hoóc môn này sẽ được tiêm thuốc dưới da vào buổi tối trước khi đi ngủ. Thuốc được tiêm đều đặn 6 ngày mỗi tuần.

Trẻ dùng thuốc sẽ có mức phát triển chiều cao bình thường, khoảng 5 cm trở lên. Nhưng trẻ đáp ứng thuốc tốt có thể tăng khoảng 10 cm mỗi năm, trường hợp một bé gái ở Lạng Sơn là một ví dụ. Từ 7 tuổi, cháu đã không cao thêm nữa. Cháu đến bệnh viện lúc 8 tuổi với chiều cao 104 cm. Sau 21 tháng tiêm thuốc, cháu đã tăng 23,5 cm, gần đạt mức bình thường.

Bà Hoàn cho biết, lý tưởng nhất là trẻ được điều trị đến sau tuổi dậy thì, khoảng 17-18 tuổi, khi đã gần đạt được chiều cao tối đa. Tuy nhiên, do chi phí điều trị rất lớn nên ở Việt Nam, ít gia đình làm được như vậy, thường chỉ điều trị 3-4 năm hoặc chỉ thực hiện. ở mức tối thiểu là 1-2 năm.

Liều hoóc môn tăng trưởng tiêm cho trẻ được tính theo cân nặng và mức độ bệnh. Thường một trẻ lùn nguyên phát nặng 10 kg sẽ tốn hơn 60 triệu đồng mỗi năm chỉ riêng tiền thuốc, chưa kể chi phí xét nghiệm và các khoản khác. Nếu trẻ nặng 20 kg thì tiền thuốc sẽ tăng gấp đôi. Do đó, việc điều trị sớm không chỉ đem lại hiệu quả cao mà còn giúp tiết kiệm.

Trẻ tiêm hoóc môn tăng trưởng có thể gặp một số tác dụng phụ như đau tại chỗ, phù, phát ban, dị ứng, nôn, buồn nôn, đau đầu và rối loạn tiêu hóa nhẹ.

Hải Hà