Số trẻ đi tiêm phòng giảm nghiêm trọng

Văcxin bảo vệ trẻ khỏi bệnh truyền nhiễm. Ảnh: Nhân Dân

Trong một tháng qua, kể từ khi có sự cố tử vong sau khi tiêm văcxin, số trẻ đi tiêm chủng phòng bệnh giảm mạnh, có nơi giảm 50%. Tình hình này nếu kéo dài sẽ rất nguy hiểm do tăng nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm gây dịch.

Tiến sĩ Đỗ Sĩ Hiển, Chủ nhiệm Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia cho biết, kể từ giữa tháng 5 đến nay, sau vụ việc một cháu bé ở TP HCM tử vong sau khi tiêm văcxin Priorix, số trẻ được đưa đi tiêm chủng giảm rất mạnh. Tại Hà Nội, theo thống kê không chính thức, số người đưa trẻ đi tiêm phòng đã giảm 30-40%. Tình trạng này rõ nhất ở TP HCM, với một số điểm tiêm phòng giảm đến 50% số cháu đến. Tại Cần Thơ và một số tỉnh khác cũng có tình trạng tương tự.

Tình trạng này rất đáng lo ngại vì tiêm chủng là rào chắn hữu hiệu nhất để ngăn cản sự lây lan các dịch bệnh và việc lơ là công tác này có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Ông Hiển đưa ra một dẫn chứng: Sau khi Liên Xô tan rã, hệ thống tiêm chủng vốn rất hoàn hảo ở các nước Liên Xô cũ và Đông Âu cũng tan theo, việc tiêm phòng cho trẻ bị lơ là. Chỉ 2-3 năm sau, dịch bạch hầu bùng phát ở khu vực này khiến nhiều người tử vong. Dịch lan rộng đến nỗi cộng đồng quốc tế phải hỗ trợ để dập dịch và củng cố hệ thống tiêm chủng.

Ở Việt Nam hiện nay, tỷ lệ các bệnh như bạch hầu, ho hà, uốn ván rất thấp (cứ 10 triệu người dân mới có 4 ca bạch hầu), việc giảm tỷ lệ tiêm chủng trong tháng qua không gây hậu quả ngay lập tức vì nguồn lây còn ít. Tuy nhiên, nếu tình trạng này nếu kéo dài, nguồn lây sẽ nhân lên, số trẻ cảm nhiễm bệnh cũng nhân lên, do đó số ca bệnh có thể tăng trong những năm tới.

Do đó, Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia kêu gọi các bậc cha mẹ tiếp tục đưa con đi tiêm chủng ít nhất là đủ các văcxin trong chương trình. Nếu có điều kiện, nên tiêm cả một số loại văcxin ngoài chương trình như viêm màng não mủ, viêm não mô cầu, thủy đậu, rubella, quai bị, HIB, viêm gan A... Đây cũng là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng Nhà nước chưa đủ điều kiện để tiêm phòng miễn phí cho các cháu.

"Bố mẹ nên cho con đi tiêm chủng đầy đủ vì hai mục đích: bảo vệ sức khỏe của trẻ và bảo vệ cộng đồng" - ông Hiển nói - "Việc không tiêm chủng chẳng những tạo nguy cơ cho trẻ mà còn tạo một lỗ hổng về miễn dịch trong cộng đồng, nếu có nhiều lỗ hổng thì khả năng bùng phát dịch bệnh sẽ tăng cao".

Ông Hiển cũng kêu gọi người dân đừng vì vụ sốc văcxin vừa qua mà mất lòng tin vào hệ thống tiêm chủng, vì việc tiêm văcxin rất an toàn. Mỗi năm Việt Nam tiêm khoảng 15 triệu liều văcxin cho trẻ dưới 1 tuổi, 5 triệu liều cho phụ nữ mang thai và trong độ tuổi sinh đẻ. Nhưng trong suốt 20 năm kể từ khi chương trình tiêm chủng mở rộng được triển khai, chưa có vụ tai biến nào xảy ra, trừ vụ việc ngày 12/5 mà nguyên nhân đang được điều tra.

Trong khi đó, lợi ích của việc tiêm phòng lại rất rõ rệt: So với 1984, thời điểm bắt đầu triển khai chương trình, bệnh sởi đã giảm 573 lần; ho gà giảm 183 lần, bạch hầu giảm 82 lần. Bệnh bại liệt đã được thanh toán ở Việt Nam từ năm 2000 và 5 năm sau, Việt Nam trở thành nước duy nhất trong khu vực được công nhận loại trừ uốn ván sơ sinh.

Vụ sốc văcxin ở TP HCM khiến nhiều bậc phụ huynh nghi ngờ về độ an toàn của công tác tiêm chủng ở Việt Nam. Tuy nhiên, tiến sĩ Đỗ Sĩ Hiển cho biết tất cả văcxin sử dụng ở Việt Nam đều được kiểm nghiệm từng lô một trước khi cấp phép nhập khẩu. Khi về đến sân bay, mặt hàng này được kiểm tra lần nữa rồi mới nhập kho, sau đó lại được kiểm định trước khi đưa ra sử dụng. Cả khi lưu kho lẫn khi vận chuyển, văcxin đều được bảo quản trong thiết bị giữ lạnh chuyên dụng, có hệ thống theo dõi nhiệt độ. Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ được sử dụng bơm kim tiêm tự hủy để không thể tái sử dụng.

"Mọi thứ thuốc hay văcxin đều có phản ứng phụ, nhưng chúng ta phải so sánh giữa lợi ích và nguy cơ. Với văcxin, tỷ lệ có phản ứng phụ rất thấp và thường chỉ ở mức độ nhẹ, có thể xử lý được mà không gây hại nhiều cho trẻ" - ông Hiển khuyến cáo. Nguy cơ tai biến do văcxin thấp hơn rất nhiều so với khả năng mắc bệnh nếu không tiêm chủng.

Để bảo đảm an toàn cho con, các bậc phụ huynh cũng nên chủ động nói với nhân viên y tế về tình hình sức khỏe của trẻ tại thời điểm tiêm chủng. Họ cũng có thể giám sát được quy trình tiêm bằng cách yêu cầu xem hạn sử dụng của lọ văcxin, yêu cầu nhân viên y tế bóc bơm kim tiêm và rút thuốc ra trước mặt mình thay vì chấp nhận dùng những thứ được chuẩn bị sẵn.

Thanh Nhàn