Thứ ba, 18/1/2011, 10:52 GMT+7

Ngôn ngữ trong luật giao thông và hộ chiếu

Kính gởi VnExpress và các quí độc giả,

Trải qua gần 10 năm sống, học tập, và làm việc ở Australia, tôi nhận ra hai điều mà hầu như ai là người Việt đi sinh sống ở các nước đều đã và sẽ gặp phải.

Vì là ý kiến cá nhân và lời văn không mạch lạc, nếu có điều gì không phải mong các quí vị bỏ qua cho và thật lòng góp ý xây dựng.

"Ưu Tiên" và "Nhường Đường"

Thứ nhất, đó là vấn đề về tâm lý tham gia giao thông của người Việt Nam ở Việt Nam. Ngày xưa, tôi học và thi luật giao thông ở Việt Nam, trong luật thường có cụm từ "Ưu Tiên". Ví dụ như, người tham gia giao thông trong trục đường này phải "ưu tiên" cho người tham gia giao thông ở đường kia; hoặc là "ưu tiên" cho loại phương tiện này, phương tiện kia... Nói chung, cụm từ "Ưu Tiên" được dùng nhiều trong luật giao thông mà tôi được học.

Chính cụm từ "Ưu tiên" này, có phải chăng đã xây dựng ra một tâm lý chung khi giao thông là "giành giật" để được đi trước, đi trên. Bởi vì, tâm lý chung là : tại sao tôi phải "Ưu tiên" cho anh kia. Tại sao tôi không được "Ưu Tiên", tôi cũng có quyền được "Ưu Tiên" chứ.... Cho nên, quy hình chung, ai ra đường cùng "giành giật" cái quyền "Ưu Tiên" để được đi trước, đi nhanh cả.

Vì cụm từ "Ưu Tiên" này đã khắc sâu vô tâm lý người học luật, nên ra đường là phải "GIÀNH". Chính vì vậy mà ở Việt Nam khi ra đường mạnh ai nấy đi miễn đi được là đi.

Khi tham gia học luật giao thông ở Australia, tôi đọc đồng thời 2 cuốn sách luật, 1 phiên bản tiếng Anh, và 1 phiên bản tiếng Việt. Trong toàn bộ cuốn tiếng Việt, tôi tâm đắc nhất 2 từ được dịch ra từ tiếng Anh, đó là cụm từ " Nhường Đường" = "Give Way". Theo ý kiến cá nhân tôi, chữ " Nhường Đường" nó thể hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của người tham gia giao thông của người này đối với người kia hơn, tạo ra tâm lý hòa bình hơn, không còn thấy cái cảm giác chen lấn giành giật. Trong lúc tham gia giao thông, sẽ chỉ còn nghe thấy cụm từ " Nhường Đường" khi người này nhắc nhở người kia, phải chăng vô hình chung sẽ khắc vô đầu mỗi người rằng mỗi người nhường nhịn nhau trong cách đi đường.

Phải chăng, các nhà làm luật, in luật, và truyền bá luật trên những phương tiện thông tin đại chúng, thiết nghĩ nên thay đổi cụm từ "Ưu Tiên" trở thành " Nhường Đường" để một phần nào đó làm giảm bớt cảnh tham gia giao thông lộn xộn như hiện nay. Rất mong được sự đánh giá của các chuyên gia tâm lý học, và ngôn ngữ học khắp nơi về suy nghĩ này.

Tên họ trong passport

Điều thứ hai tôi muốn chia sẻ với quý vị đó là những khó khăn về tên họ trong passport Việt Nạm.

Ví dụ, tên tiếng Việt là: Nguyễn Thị Hồng Ngọc, hay là: Đinh Văn Hùng. Thì khi thi bằng lái xe ở Australia (tương đương với CMND ở Việt Nam), người tên Ngọc thì sẽ thành tên "Thị", người tên Hùng thì sẽ thành tên "Văn". Bởi vì, trong passport Việt Nam, phần "Họ và Tên/ Full name", ghi là Nguyễn Thị Hồng Ngọc, cho nên khi qua Úc, người ta xác định: first name = Thị, second name = Hồng, third name = Ngọc. Chắc chẳng ai muốn mình tên Thị hoặc tên Văn trong khi mình tên Ngọc và tên Hùng, đúng không quí vị?

Gần như 100% người Việt ở nước ngoài đều gặp phải điều này, chính vì vậy mà họ buộc phải làm giấy đổi tên để cho khỏi gặp rắc rối trong các giao dịch, hoặc muốn giữ lại tên Việt thì đợi vô quốc tịch rồi khai từng tên họ riêng biệt (Last Name: Nguyễn, Middle name: Thị Hồng, First name: Ngọc).

Thiết nghĩ, cơ quan có thẩm quyền nên xem xét lại điều này, bằng cách thêm 1 dòng ở trên phần tên họ, thay vì để " Họ và tên/ Full name", thì nên ghi " Last name, Middle Name, First Name" trên mỗi chữ của họ tên. Như vậy, sẽ giúp người Việt giữ đúng tên Việt khi đi học hoặc sinh sống và làm việc ở các nước.

Passport hiện tại ghi:
Họ và tên/Full name
NGUYỄN THỊ HỒNG NGỌC
P

Nên ghi như sau?
Last name Middle name First name
NGUYỄN THỊ HỒNG NGỌC
P
Trên đây là những nhìn nhận từ cá nhân qua những kinh nghiệm đã gặp phải mà lâu lắm rồi tôi mới có dịp để chia sẻ với quý vị. Với mong muốn rằng, vô tình những quý vị có liên quan và có trách nhiệm sẽ nhìn nhận ra hai điều vô cùng nhỏ nhặt trên nhưng cũng vô cùng to lớn vì nó ảnh hưởng đến đời sống của chính người Việt Nam. Mong ước rằng sẽ có những thay đổi để tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả người Việt Nam sống ở Việt Nam và trên toàn thế giới.

Tết đang đến gần, kính chúc VnExpress ngày càng thành công và chúc mọi điều tốt đẹp đến với quý vị độc giả.

Trân trọng kính chào.

Tina Lê

Ủng hộ ý kiến của bạn pham Thieu

Đúng là lúc mới đọc bài tôi thấy bài viết về cách dùng từ "ưu tiên" & "nhường đường"rất có lý, nhưng sau khi đọc bài viết của bạn pham Thieu thì tôi thấy bạn nhận xét như vậy đúng hơn, phân tích rất thuyết phục. Việc thực hiện luật pháp là bắt buộc, nên không thể có chuyện nói là nhường, vì từ "nhường" mang tính chất tự nguyện, là hành động từ nhận thức của người tham gia giao thông, như vậy khi có vấn đề xảy ra rất khó giải quyết, còn khi luật pháp quy định rõ ràng trách nhiệm của người tham gia giao thông phải đi đứng như thế nào thì nếu người đi đường tự có ý thức "nhường" nhau thì là tốt, mà không thì cũng không sao, vì đã có luật pháp quy định rồi. Bản thân người nào thấy sự an toàn của bản thân là hàng đầu thì sẽ tự giảm tối đa các hành vị gây bất lợi cho giao thông đi thôi. Đa số các nguyên nhân của ùn tắc, tai nạn đều do sự thiếu ý thức, ai cũng muốn cho xong việc của mình, muốn nhanh hơn người khác 1 vài giây rồi cuối cùng trở thành nguyên nhân tắc đường.

Lý thuyết luôn đi đôi với thực hành.

Tôi không đồng ý với bạn về cách giải thích ngôn ngữ liên quan đến GT. Muốn đi xe đúng luật cần phải có thời gian thực hành thực tế trước khi có bằng lái xe. Ở hầu hết các nước phát triển, muốn thi bằng lái xe phải có ít nhất là bao nhiều giờ thực hành thực tế cùng thầy dạy lái xe, mới được phép thi bằng lái xe. Ở VN rất tiết là ai cũng tự học rồi thi bằng lái xe. Hơn nữa thi bằng lái xe lại đi trong sân tập, chứ không thi thực tế ngoài đường. Qua đó người có bằng lái xe chưa chắc gì hiểu luật GT, như trong lý thuyết ghi.

Về tên tuổi trong hộ chiếu có lẽ người VN ở ngoại quốc ít biết ngôn ngử, nên không giải thích được cho họ hiểu để họ ghi tên đúng. Tên Nguyễn Thị Ngọc Hồng thì Lastname: Nguyen và Firstname: Thi Ngoc Hong. Nếu bạn muốn bạn cũng có thể cho họ ghi: Lastname: Nguyen Thi Ngoc và Firstname là Hong. Người nước ngoài có thể có 2, 3 Firstname, nhưng người VN không thể có 2,3 tên. Do đó tôi không đồng ý với bạn về cách đổi ngôn ngữ.

Vì sao họ nhường đường

Ở các nước tiên tiến nhu Australia, người dân sử dụng xe oto cho nên không có nhiều cơ hội Lạng lách đánh võng như ở Vietnam. Khi đến ngã tư phải dừng lại thì thường chỉ có hai ba làn xe nên mấy xe đi sau muốn lách lên trước thiên hạ cũng không được. Ngoài ra họ sở hữu xe đắt tiền nên chắc cũng ngại leo lề như ở Vietnam.

Luật pháp và hành pháp ở Australia cũng nghiêm túc không như ở Vietnam, khi bạn đi mua xe mới thì phải đăng kí hằng năm và bảo hiểm xe không bắt buộc và bảo hiểm nhân mạng bắt buộc. Bảo hiểm xe tuy không bắt buộc nhưng hầu hết mọi người đều mua dù không hề rẻ vì nếu gây tai nạn hư hỏng tài sản của người khác thì tiền đâu mà đền nếu không có bảo hiểm. Điều này có lẽ nên được xem lại ở Vietnam vì ở quê nhà mang tiếng là bảo hiểm tự nguyện nhưng khi bị CSGT dừng lại mà không có thì lại bị phạt. Mua bảo hiểm ở Australia bạn sẽ được giải thích rõ ràng quyền lợi và cách thông báo cho cty bảo hiểm để được đền bù thiệt hại, bạn còn có cả một tập sách hướng dẫn chứ không như ở Vn chỉ có mẫu giấy lộn.

Quay lại vấn đề nhường đường, một lý do khác có thể do văn hoá và sự tôn trọng pháp luật cao của người Australia. Điều này thì cho dù lạc quan lắm tôi cũng không nghĩ sẽ thay đổi được ở người Việt vì ông bà có nói "Giang sơn dễ đổi bản tính khó dời". Pháp luật có nhưng hành pháp không nghiêm thì người ta không sợ. Ngay cả những người học hành đại học thạc sĩ khi xảy ra va chạm cũng hành xử như kẻ vô văn hoá thì do đâu? Do mình là người Việt chăng? Bên Australia nếu xảy ra tai nạn thì chỉ việc yêu cầu xem Id của hai bên rồi thông báo cho cty bảo hiểm, phần còn lại họ tự giải quyết nên không việc gì phải gây gỗ khi có tai nạn. Cách thức như vậy không biết khi nào ở Việt Nam mới có, chắc đến lúc không còn xe hai bánh, người người oto nhà nhà xe hơi.

Lý do cuối tôi có thể nghĩ tới đó là do đặc thù phương tiện giao thông ở Vn là xe 2 bánh. Chạy xe 2 bánh quá dễ leo lề, quá dễ lách lên đầu khi đèn đỏ, quá dễ bỏ chạy khi gây tai nạn vá tất nhiên chẳng việc gì phải nhường. Một điểm rất hay ở Australia là không hề có đèn giao thông ở ĐA SỐ các ngã tư, thay vào đó là bùng binh nhỏ (roudabout) xe tới bùng binh thì nhường xe bên phải và xe đã vào bùng binh. Rất đơn giản và hiệu quả, dù đường xá ở Australia không rộng rãi lắm nhưng chưa bao giờ thấy kẹt xe tại mấy ngã tư như vậy.

Cuối cùng đồng ý với tác giả trên về sự phức tạp của tên họ, tên tôi phải đổi thành Van trong các loại giấy tờ ;)

Dùng cụm từ "Nhường đường"

Tôi rất đồng tình và khuyên các nhà làm luật nên sửa lại luật giao thông VN: thay vì dùng khái niệm "ưu tiên" hãy thay bằng khái niệm "Nhường đường"

Re: hộ chiếu và giao thông

Hoàn toàn đồng ý với ý kiến của chị về vấn đề tên họ trong hộ chiếu. Về vấn đề giao thông tại Việt Nam thì có quá nhiều vấn đề đến nỗi không ai có thể trả lời đuợc là đến khi nào mới giải quyết đuợc. nên mọi người đang phải chịu đựng hàng ngày.

Tôi Không Hiểu!

Gởi Tina Lê

Về vấn đề dùng chữ Nhường Đường va chữ Ưu Tiên, tôi xin co ý kiến như sau:
Trong luật lệ, chúng ta phải ra điều luật rõ ràng va chặt chẽ. Càng rõ ràng , chặt chẽ bao nhiêu thì sẽ bớt sự tranh luận và suy diễn theo hoàn cảnh va chủ quan . Do đó, đã tham gia giao thông thì phải Bắt buộc tuân thủ luật giao thông. Nếu vi phạm thì người gây ra sẽ bị tội. Chữ ưu tiên rõ ràng và chặt chẽ hơn. Không thể tranh cãi. Chữ Nhường Đường có thể suy diễn không bắt buộc do đó dễ đưa tới tranh cãi hơn nhiều. Tôi cũng đã đọc luật giao thông của Mỹ. Họ cũng co lúc nói mình nhường đường (Tuy mình đang được ưu tiên). Ở đây, họ quan niệm là An Toàn cho bản thân mình là quan trọng. Vì vậy hãy lái xe thân thiện va lịch sự (và trong câu hỏi thi lái, có câu trả lời đúng là Không Bao Giờ Tin Tưởng Người Lái Xe Khác!!). Tuy nhiên họ cũng dùng chữ Bắt Buộc ( như điều luật Xe Container Bắt Buộc phải đi lane trong cùng bên phải- chạy châm nhất- trên freeway,Luât GT bang Cali.)

Vấn đề cách ghi tên họ, Người Việt Nam và người Trung Hoa có cách viết tên họ hoàn toàn khác người Tây Phương. Bản thân tôi qua Mỹ chưa bao giờ gặp bất cứ trục trặc nào về việc ghi tên họ trong giấy tờ do chính quyền Mỹ cấp cho tôi. Theo tôi nghĩ, hoặc bạn không biết cách ghi tên họ trong hồ sơ của Úc do không hiểu biết Anh ngữ. Hoặc giấy tờ của Úc quá mù mờ khó hiểu. Vì chính người xin cấp giấy tờ phải tự khai, nên không thể nói là người bản xứ không hiểu cách đặt tên của người VN nên viết sai!

Rất chính xác

Những đề cập của bạn về việc đổi tên trong passport như thế là rất hợp lý, nhưng bản thân tôi thiết nghỉ phải còn chờ thêm....20 năm nữa chị ạ. Vì đất nước chúng ta còn nghèo, nên việc đổi tên tốn rất nhiều tiền chị ạ,thay vì dùng tiền đó xây dựng và phát triển đất nước, và ngoài ra cũng còn phụ thuộc vào việc cập nhật kiến thức của một số người nữa bạn ạ.

Thân chào,

( Người Việt Xa Quê )

Ý kiến của bạn

 
 Thay hình khác
  
Off Telex VNI VIQR
 
Link Site
 
 
 
 
Lien he quang cao